Historie niezapisane godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): Prof. Andrzej Paczkowski to jedna z ważniejszych postaci polskiej historiografii najnowszej. Jego życie i praca splotły się z burzliwą historią Polski XX wieku, czyniąc go zarówno jej badaczem, jak i aktywnym uczestnikiem. Jako naukowiec, działacz opozycji demokratycznej, a także prezes Polskiego Związku Alpinizmu, prof. Paczkowski łączył zaangażowanie intelektualne z pasją do gór, tworząc niezwykłą biografię człowieka czynu i refleksji. Zmarł 3 stycznia 2026 roku. W reportażu przypomnimy sylwetkę profesora, który urodził się w 1938 roku w Krasnymstawie.

Opis (streszczenie): Polityka oświatowa władz okupacyjnych zmierzała do całkowitej likwidacji polskiego systemu oświatowego. Na mocy rozporządzenia generalnego gubernatora Hansa Franka pozostały czynne jedynie szkoły powszechne i szkoły zawodowe niższego typu. Szkoły średnie ogólnokształcące i uniwersytet zostały zamknięte. Z programu nauczania usunięto historię i geografię Polski, literaturę polską, śpiew, wychowanie fizyczne oraz zabroniono używania przedwojennych podręczników. Młodzież mogła przyswajać wyłącznie najprostsze, podstawowe wiadomości, jak: czytanie, pisanie, liczenie. Jako język obowiązkowy wprowadzono niemiecki. Polskie społeczeństwo szybko przeciwstawiło się narzuconemu przez Niemców porządkowi poprzez zorganizowanie tajnego nauczania.

Opis (streszczenie): Reportaż zrealizowany z okazji 270 rocznicy urodzin Stanisława Staszica, człowieka Oświecenia, uznanego przez Sejm RP za pierwszego Europejczyka, pobierającego nauki poza granicami kraju, by po powrocie przeszczepić na grunt polski światłe idee naukowe i polityczne.

Opis (streszczenie): Polski Instytut Źródłowy to nazwa zbioru dokumentów przechowywanego w Szwecji, na Uniwersytecie w Lund, składającego się z relacji byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych. W 2025 roku zbiór został wpisany na listę UNESCO "Pamięć Świata". W 1945 roku tysiące więźniów z niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych, w tym wielu Polaków, trafiło do Szwecji na leczenie w ramach tzw. akcji Białych Autobusów Szwedzkiego Czerwonego Krzyża. W ten sposób dzięki negocjacjom szwedzkich władz z Niemcami możliwe było uratowanie części więźniów jeszcze przed zakończeniem II wojny światowej. Do Szwecji byli więźniowie przybywali statkiem - do portu w Malmoe. W tym czasie na Uniwersytecie w Lund pracował lektor języka polskiego - dr Zygmunt Łakociński. Wówczas Polak wpadł na pomysł spisywania obozowych relacji, angażując do tworzenia archiwum innych rodaków. Następnie działalność została sformalizowana i otrzymała nazwę Polski Instytut Źródłowy.

Opis (streszczenie): Historia dramatycznej śmierci żydowskiej rodziny widzianej oczami dziecka - mieszkanki Nedeżowa, która przyjaźniła się ze swoją rówieśnicą Mindzią. Dziś Pani Rachańska ma blisko 90 lat, ale pamięta co się wydarzyło latem 1942 roku. Szczątki zamordowanej przez Niemców żydowskiej rodziny leżą przy ulicy do dziś. Sprawą zainteresowała się Fundacja Zapomniane, działająca przy Komisji Rabinicznej i chce doprowadzić do upamiętnienia tego miejsca. Przeprowadzłą już wstępne badania georadarem. Ma też dokumenty potwierdzające zbrodnię. Nedeżów leży w powiecie tomaszowskim, niedaleko granicy z Ukrainą. Był miejscowością wielokulturową przed wojną. Miał ponad 600 mieszkańców, w tym 137 Ukraińców i ponad 50 Żydów.

Opis (streszczenie): Wueska - była obiektem kultu, marzeń i luksusem, na który mogli sobie pozwolić nieliczni. W latach 60 - tych specjalnie powołana grupa konstruktorów zaproponowała kolejne, ciekawe rozwiązania. Zaproponowano motocykl z wózkiem bocznym i model z silnikiem 150 ccm, dodatkowo produkowano jednoślady z jednostkowymi napędami o pojemności 125 i 175 ccm. W 1962 "wueski" eksportowano już za granice, a w dekadę później fabryka świętowała wyprodukowanie miliona egzemplarzy maszyn. Kult WSK - i trwa nadal, w Świdniku odbywają się regularnie zloty pasjonatów jednośladów

Opis (streszczenie): Od kilkunastu już lat lubelski oddział TVP wespół ze środowiskami kresowymi organizuje zbiórkę zniczy na wołyńskie nekropolie. Co roku do listy tych najbardziej znanych miejsc dopisywanie są kolejne cmentarze czy miejsca w których kiedyś były polskie wsie, a które po 1943 roku bezpowrotnie zniknęły z mapy Wołynia. W tym roku w planach jest odwiedzenie kilku nekropolii w okolicach Łucka, m.in. Kiwerce czy Przebraże. To okazja do zapalenia zniczy, które są symbolem pamięci ale przede wszystkim okazja do przypomnienia tragicznej historii tych miejscowości.

Opis (streszczenie): Program przedstawia historię jednego z darów, które trafiły do Archiwum Państwowego w Lublinie. Są to rodzinne pamiątki, dokumenty i projekty Kazimierza Barszczewskiego. Rodzina uznała, że w archiwum znajdą swoje właściwe miejsce. W ten sposób rodzina dołączyła do grona darczyńców, którzy przekazują do zasobów archiwum spuściznę po swoich bliskich - często zasłużonych dla Lublina i Lubelszczyzny. Taką osobą był, przedwcześnie zmarły architekt, inżynier Kazimierz Barszczewski, urodzony 1906 r. w Jaszczowie. W swoim dorobku miał zrealizowane projekty szkół, urzędów gminnych, zakładów przemysłowych, budynków mieszkalnych. W Lublinie najbardziej znaną i największą jego realizacją jest gmach Liceum Ogólnokształcącego nr 5. Barszczewski nie doczekał końca budowy, poległ w bitwie nad Bzurą 17 września 1939 roku. Miał 33 lata.

Opis (streszczenie): Biograficzny reportaż przypominający sylwetkę cenionego w środowisku filmowym specjalisty, dyrektora zamojskiego kina Stylowy, szefa festiwalu filmów historycznych "Spotkania z historią".