Którędy po sztukę godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): Bohaterem tego odcinka jest Mirosław Bałka wraz ze swym wideo "I Knew It Had 4 In It" zrealizowanym w duchu eksperymentalnej etiudy z lat 70. i wykorzystującym muzykę Sun Ra "The All of Everything".

Opis (streszczenie): Twórcy programu, Anna Zakrzewska i Tomasz Filiks odwiedzają kolejne muzea w Polsce przybliżając ich najcenniejsze zbiory. Każdy odcinek poświęcony pojedynczej pracy zachęca do odwiedzania konkretnych instytucji. W kolejnej, premierowej odsłonie cyklu prezentowane będą dzieła z kolekcji Muzeum Narodowego w Lublinie. W tym odcinku o "Kompozycji niebieskiej" Jerzego Durakiewicza działającego w Grupie Zamek założonej w 1957 roku.

Opis (streszczenie): W odcinka będzie mowa o dziele Yael Bartany "Mur i Wieża", o którym opowie Anda Rottenberg. Głównym tematem polskiej filmowej trylogii Yael Bartany, w skład której wchodzą prace "Mary koszmary" (2007), "Mur i wieża" (2009) i "Zamach" (2011), jest idea Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce stworzonego przez artystkę ruchu społeczno - politycznego stawiającego sobie za cel powrót ponad trzech milionów Żydów do ojczyzny ich przodków. Splatają się tu ze sobą wątki dotyczące syjonistycznych marzeń, antysemityzmu, Holokaustu, izraelskiego ruchu osadniczego i palestyńskiego prawa do ziemi. Artystka bada reakcje na możliwość powrotu dawno niewidzianego sąsiada i wskrzesza zapominany motyw alternatywnych lokalizacji państwa Izrael (np. w Ugandzie), rozważanych niegdyś przez syjonistów.

Opis (streszczenie): Najwcześniejszy związany z rodzimym mecenatem i zachowany w polskich zbiorach renesansowy obraz batalistyczny, stanowi rzadkość także w skali europejskiej. Malowidło w sposób unikalny łączy monumentalny format i epicką narrację (ponad tysiąc postaci) z maestrią opracowania kompozycji ilustrującej niemal współczesny dziełu temat bitewny. Obraz przedstawia jedno z największych starć zbrojnych XVI - wiecznej Europy: bitwę pod Orszą, stoczoną dnia 8 września 1514 r. i stanowiącą kulminacyjny moment w dziesięcioletniej wojnie Rzeczypospolitej z Wielkim Księstwem Moskiewskim. W zakolu Dniepru w pobliżu twierdzy Orsza siły polsko - litewskie liczące około 35 tysięcy jazdy, piechoty i artylerii pod dowództwem hetmana Konstantego Ostrogskiego pokonały wówczas ponad dwukrotnie większe wojska moskiewskie.

Opis (streszczenie): O Pawilonie Cztetech Kopuł i jego ponad stuletniej historii opowiada Barbara Banaś - wicedyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Opis (streszczenie): Cecco del Caravaggio był wiernym naśladowcą Michelangela Merisi da Caravaggio (1571 - 1610), jeśli nie jego współpracownikiem. Giulio Mancini (1559 - 1630), słynny kolekcjoner i krytyk sztuki, uwzględnił go w swoim dziele "Considerazoni sullam pittura": Francesco detto Cecco del Caravaggio figurował tam razem z Bartolomeo Manfredim, Jusepe de Riberą, Spadrinem i Carlo Saracenim, jako jeden z najważniejszych przedstawicieli szkoły Caravaggia. Choć niewiele szczegółów biografii Cecco jest znanych, identyfikuje się go z artystą zwanym Francesco Buoneri (1590 - 1625), współautorem dekoracji w kaplicy Guicciardini we florenckim kościele Świętej Felicyty. Cecco gorliwie naśladował styl Caravaggia, ale również zasłynął z niekonwencjonalnych rozwiązań dla tematów typowo caravaggionistycznych. Tak, jak w przypadku warszawskiego obrazu ze św. Sebastianem. Historia życia tego męczennika jest znana między innymi ze Złotej Legendy: Sebastian, który był ważnym rzymskim dowódcą, a także wiernym wyznawcą Chrystusa, został skazany na śmierć za wyznawanie swej wiary. Według legendy prześladowcy przebili go tyloma strzałami, ze zaczął przypominać jeżozwierza. Przed śmiercią uchroniła go troskliwa opieka św. Ireny, która opatrzyła jego rany, po czym Sebastian powrócił do pałacu cesarza, by napomnieć go o okrutności jego czynów względem chrześcijan.

Opis (streszczenie): Madonna z Krużlowej to jedna z najpiękniejszych rzeźb średniowiecznych znajdujących się w polskich kolekcjach muzealnych. Dzieło skrywa wiele tajemnic: Czemu Madonna jest tak mocno wygięta? Dlaczego Chrystus trzyma jabłko i dlaczego ma tak wielkie uszy? Na te i inne pytania odpowie kurator Muzeum Narodowego w Krakowie, doktor Wojciech Marcinkowski.

Opis (streszczenie): Bohaterem odcinka jest dzieło Goszka Macuga "List" o którym opowie Anda Rottenberg. List to kilkumetrowej długości gobelin, który przedstawia akcję odtworzoną według happeningu Tadeusza Kantora z 1967 roku pod tym samym tytułem. U Macugi gigantyczny list, niesiony przez ośmiu listonoszy, jest jednak zaadresowany do Galerii Zachęta (Tadeusz Kantor swoją wiadomość wysłał do Galerii Foksal). Kontekstem dla tej pracy jest historia Zachęty, a szczególnie burzliwy okres przełomu lat 90. i 2000. , kiedy sztuka najnowsza wywoływała protesty i agresywne reakcje (szarża Daniela Olbrychskiego na pracę Naziści Piotra Uklańskiego czy zniszczenie rzeźby Maurizia Cattelana przez posła LPR Witolda Tomczaka). Do Zachęty przychodziło wówczas wiele listów, które były brutalnymi napaściami na sztukę współczesną, na pracowników i ówczesną dyrektor Zachęty, Andę Rottenberg w znacznej mierze były to ataki o charakterze antysemickim. Praca Goshki Macugi stała się upamiętnieniem zmagań ludzi sztuki oraz przemian społeczeństwa, które, żeby zaakceptować wolność artysty, musi zrezygnować z uprzedzeń i przepracować lęki.

Opis (streszczenie): Program ma na celu ułatwienie zrozumienia współczesnych prac przez opowiadanie o nich w sposób przystępny dla widza. Twórcom programu zależy na połączeniu dzieła z muzealną kolekcją, w której się ono znajduje. W ten sposób pojedyncza praca ma zachęcić do odwiedzenia konkretnych instytucji. Pierwszy cykl powstał we współpracy z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Przewodnikami po kolekcji są Anda Rottenberg - krytyczka i historyczka sztuki oraz Marcel Andino - Velez (w - ce dyrektor MSN). Wśród wybranych przez nich prac znalazły się m. in. prace Aliny Szapocznikow, Wilhelma Sasnala, Goshki Macugi i Oskara Dawickiego. Bohaterką drugiego odcinka jest Sanja Iveković i jej "Niewidzialne kobiety Solidarności" - projekt zrealizowany na zaproszenie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie dotyczący marginalizacji w polskiej narracji historycznej i w polityce kobiet - uczestniczek ruchu wolnościowego, jakim była Solidarność. Chcąc postawić pomnik niewidzialnych kobiet, artystka skoncentrowała się na prywatnych narracjach, które nie zmieściły się ani w prawicowym, ani w lewicowym dyskursie współczesnego życia politycznego w Polsce. Jednym z pierwszych działań Iveković było zawłaszczenie okładki magazynu Wysokie Obcasy (dodatku do Gazety Wyborczej), na której znalazła się modyfikacja słynnego plakatu Tomasza Sarneckiego, użytego podczas pierwszych wolnych wyborów w Polsce w 1989 roku. Tam w cytacie z westernu "W samo południe" Gary Cooper zamiast rewolweru trzymał kartę wyborczą, teraz na plakacie znalazła się sylwetka kobiety. Częścią projektu była też publikacja na łamach Krytyki Politycznej (w obrazkowym wydaniu tego pisma, przygotowanym przez Artura Żmijewskiego i Maurycego Gomulickiego) portretów zaangażowanych w opozycyjną działalność kobiet, które, jak mówi Iveković, zostały wymazane ze zbiorowej pamięci.

Opis (streszczenie): "Pejzaż w zieleni z czerwonymi elementami" to dzieło Paula Klee, które wymyka się jednoznacznemu podziałowi na sztukę figuratywną i abstrakcję. Jest to gwasz namalowany na papierze w 1922 roku, który stanowi świadectwo poszukiwań formalnych artysty i badania stosunku form geometrycznych i rytmiczność użytych barw. Podobnie jak wielu innych twórców tego okresu, artysta zrywa z tradycyjnym, charakterystycznym jeszcze dla XIX wieku nurtem akademickim. Odwołuje się natomiast do emocji, intuicji i wrażliwości widza, oczekując od niego pełni zaangażowania. Choć w nazistowskich Niemczech sztuka Klee została uznana za zdegenerowaną, a jego prace usuwano z muzeów, to proceder ten ominął Muzeum Miejskie w Gdańsku i dzieło udało się ocalić. O wyjątkowym pejzażu Paula Klee opowie Maja Mociewicz z Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Opis (streszczenie): Maria Pinińska - Bereś (1931 - 1999) była wybitną rzeźbiarką, autorką asamblaży, instalacji, environments oraz performances, jedną z prekursorek sztuki feministycznej. Artystkę interesowała złożoność kobiecej natury, sytuacja oraz rola kobiety w społeczeństwie. W swojej bardzo osobistej sztuce badała aspekty cielesności, erotyki i przemijania. Poszukując nowych form wypowiedzi, zerwała z tradycyjnym warsztatem rzeźbiarskim i sięgnęła po ostentacyjnie kruche, delikatne materiały oraz subtelne kolory - biel i róż. Miękkie, obłe, pełne lekkości, humoru, doskonale zakomponowane obiekty o poetyckich, surrealnych tytułach stały się znakiem rozpoznawczym jej oryginalnej twórczości.

Opis (streszczenie): O kompozycji "Rytmy" Marii Jaremy opowie Barbara Ilkosz, historyk sztuki z Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Opis (streszczenie): Dama z Gronostajem Leonarda da Vinci to najcenniejszy obraz znajdujący się w Polsce. Dziś jest częścią kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Kim jest tajemnicza dama i co symbolizuje przedstawione zwierzątko opowie dr Katarzyna Płonka Bałus - kurator Muzeum Czartoryskich Da Vinci i Wilhelm Sasnal, Wit Stwosz i Maria Jarema. O tym jak różnorodne dzieła znajdują się w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie dowiemy się z siódmego sezonu cyklu Którędy po sztukę. Trzydzieści odcinków przygotowywanego programu opowie o wyjątkowych obiektach znajdujących się w jednym z najstarszych krajowych muzeów. 7 października Muzeum będzie obchodziło 140 rocznice powstania z tej okazji opowiemy o pierwszym obrazie, który trafił do jego kolekcji, czyli słynnych Pochodniach Nerona Henryka Siemiradzkiego. Z kolei analiza arcydzieła Leonarda Da Vinci Dama z Gronostajem wpisze się w obchody 500 rocznicy śmierci geniusza renesansu. Wybitni kuratorzy związani z Muzeum odkryją tajemnice również najnowszych nabytków w kolekcji jak obraz Romana Opałki czy Marcina Maciejowskiego.

Opis (streszczenie): Hans Vredeman de Vries był architektem, rysownikiem i malarzem. Jego wzorniki znane były wśród architektów działających od Niderlandów przez północne Niemcy, aż po Rygę i Sztokholm. Były one swego rodzaju katalogiem, który zawierał projekty ornamentów i architektoniczne wzory. O ich popularności świadczyć może chociażby fakt, że wiele motywów "vredemanowskich" do dzisiaj odnaleźć można na kamienicach, ratuszach, odrzwiach miast północnej Europy, także Gdańska. W historii miasta Hans Vredeman de Vries zapisał się jednak przede wszystkim jako twórca obrazu ołtarzowego dla Kościoła Bożego Ciała. Zlecenie to było o tyle szczególne, że miał być to pierwszy w Gdańsku ołtarz luterański. O ikonografii "Alegorii grzechu i zbawienia", obrazu, który obecnie znajduję się w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku opowie Dyrektor Muzeum Jacek Friedrich.

Opis (streszczenie): Bohaterem pierwszego odcinka jest dzieło Pawła Althamera "Burłacy", o którym opowie Anda Rottenberg. Burłacy to praca zainspirowana sytuacją Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie - instytucji, która nieustannie zabiega o wybudowanie swojego gmachu, a tym samym przypieczętowanie swego istnienia i utrwalenie miejsca kultury współczesnej w społeczeństwie. Althamer posłużył się odwołaniem do bardzo znanego obrazu Burłacy na Wołdze (1873) Ilji Riepina, rosyjskiego malarza, który łączył realizm przedstawienia z sympatią dla ludu. W rzeźbie, wykonanej autorską techniką artysty, znalazło się 11 pierwszych członków zespołu Muzeum ciągnących - jak burłacy - model Muzeum, które kiedyś ma powstać.

Opis (streszczenie): Ołtarz szafiasty z kaplicy świętej Elżbiety w kościele Mariackim w Gdańsku przed II wojną światową znalazł się z w zbiorach Muzeum Miejskiego. Jego polichromowane wapienne rzeźby - import z warsztatu w Pradze - reprezentują wczesny okres stylu pięknego, łączącego elementy kultury dworskiej i mistycyzmu końca XIV wieku w Europie. Zdobiące go malowidła to z kolei najstarszy przykład malarstwa tablicowego z warsztatu gdańskiego, opartego na wzorach czeskich. Powstały na przełomie XIV wieku, jest ołtarzem o tematyce pasyjnej. Jak funkcjonował we wnętrzu sakralnym i liturgii w święta, a jak w dniu zwykłym i jaka była jego dydaktyczna funkcja, opowie Beata Sztyber, kustoszka z Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Opis (streszczenie): Kolejna odsłona cyklu "Którędy po sztukę" tym razem prezentuje zbiory Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W tym odcinku: Cajsa von Zeipel - "Przyjaciele z grejpfrutem".

Opis (streszczenie): Floren Władysława Łokietka to pierwsza polska złota moneta. Jest jednym z najcenniejszych numizmatów polskiego średniowiecza. Zachowany egzemplarz został znaleziony przypadkowo w Bochni w 1847 roku. W 1896 roku Emeryk Hutten - Czapski nabył go w zamian za 4500 złotych reńskich i obraz Jana Matejki. Był to ostatni przed śmiercią zakup kolekcjonera i właściciela okazałego gabinetu monet. Znajduje się dziś w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, a dokładnie w jednym z oddziałów Muzeum, które mieści się w dawnym domu Huttena - Czapskiego. O monecie opowie Mateusz Woźniak.

Opis (streszczenie): Obraz Simona Luttichuysa "Martwa natura z czaszką" jest niezwykłą pochwałą malarstwa, swego rodzaju kalamburem, który w czasach XVII wieku można było odczytać jako triumf sztuki, która potrafi pokazać wszystko. Styl obrazu twórcy mieszkającego w Londynie naśladuje manierę malarzy pracujących w Niderlandach. Rzeczy zwyczajne, poprzez użyte laserunki i srebrno - złocistą poświatę czyni drogocennymi. Pokazany zostaje warsztat pracy i wartość wysiłku intelektualnego malarza, tak naprawdę w sposób symboliczny pracownia z czasów Rembrandta i Jana Lievensa z Leiden w latach 1628 - 1631. W tamtych czasach ten, kto był erudytą, kto czytał książki, oglądał sztuki teatralne i rozumiał, w jaki sposób funkcjonuje poezja, mógł z obrazów wyczytać więcej. Dziś w rozwikłaniu zagadek ukrytych w obrazie z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku pomoże Beata Purc.

Opis (streszczenie): Józef Czapski był malarzem, rysownikiem, pisarzem, eseistą i krytykiem. Urodzony w Pradze w 1896 roku, zmarł w 1993 w Maisons - Laffitte we Francji. W swojej twórczości malarskiej kładł nacisk na wewnętrzną siłę koloru. Jest to szczególniewidoczne w obrazie "Młody mężczyzna na czerwonym tle". Płótno pochodzące z 1980 roku jest dziś prezentowane w Pawilonie Czapskiego w Krakowie, oddziale Muzeum Narodowego. Przedstawia ono anonimowego mężczyznę siedzącegow pociągu. Pochylony nad książką, prawdopodobnie śpi. O twórczości Czapskiego opowie Agnieszka Kosińska.

Opis (streszczenie): Kolejna odsłona cyklu "Którędy po sztukę" tym razem prezentuje zbiory Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W tym odcinku Tomasz Machciński - "Portrety".