Którędy po sztukę godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): Najwcześniejszy związany z rodzimym mecenatem i zachowany w polskich zbiorach renesansowy obraz batalistyczny, stanowi rzadkość także w skali europejskiej. Malowidło w sposób unikalny łączy monumentalny format i epicką narrację (ponad tysiąc postaci) z maestrią opracowania kompozycji ilustrującej niemal współczesny dziełu temat bitewny. Obraz przedstawia jedno z największych starć zbrojnych XVI - wiecznej Europy: bitwę pod Orszą, stoczoną dnia 8 września 1514 r. i stanowiącą kulminacyjny moment w dziesięcioletniej wojnie Rzeczypospolitej z Wielkim Księstwem Moskiewskim. W zakolu Dniepru w pobliżu twierdzy Orsza siły polsko - litewskie liczące około 35 tysięcy jazdy, piechoty i artylerii pod dowództwem hetmana Konstantego Ostrogskiego pokonały wówczas ponad dwukrotnie większe wojska moskiewskie.

Opis (streszczenie): Bohaterem odcinka jest dzieło Goszka Macuga "List" o którym opowie Anda Rottenberg. List to kilkumetrowej długości gobelin, który przedstawia akcję odtworzoną według happeningu Tadeusza Kantora z 1967 roku pod tym samym tytułem. U Macugi gigantyczny list, niesiony przez ośmiu listonoszy, jest jednak zaadresowany do Galerii Zachęta (Tadeusz Kantor swoją wiadomość wysłał do Galerii Foksal). Kontekstem dla tej pracy jest historia Zachęty, a szczególnie burzliwy okres przełomu lat 90. i 2000. , kiedy sztuka najnowsza wywoływała protesty i agresywne reakcje (szarża Daniela Olbrychskiego na pracę Naziści Piotra Uklańskiego czy zniszczenie rzeźby Maurizia Cattelana przez posła LPR Witolda Tomczaka). Do Zachęty przychodziło wówczas wiele listów, które były brutalnymi napaściami na sztukę współczesną, na pracowników i ówczesną dyrektor Zachęty, Andę Rottenberg w znacznej mierze były to ataki o charakterze antysemickim. Praca Goshki Macugi stała się upamiętnieniem zmagań ludzi sztuki oraz przemian społeczeństwa, które, żeby zaakceptować wolność artysty, musi zrezygnować z uprzedzeń i przepracować lęki.

Opis (streszczenie): Twórcy programu, Anna Zakrzewska i Tomasz Filiks odwiedzają kolejne muzea w Polsce przybliżając ich najcenniejsze zbiory. Każdy odcinek poświęcony pojedynczej pracy zachęca do odwiedzania konkretnych instytucji. W kolejnej, premierowej odsłonie cyklu prezentowane będą dzieła z kolekcji Muzeum Narodowego w Lublinie. W tym odcinku o "Kompozycji niebieskiej" Jerzego Durakiewicza działającego w Grupie Zamek założonej w 1957 roku.

Opis (streszczenie): Urzekający, niewielki obrazek Greuze'a "Gitarzysta" powstał we wczesnym okresie twórczości malarza, który absorbował doświadczenia różnych tradycji artystycznych: niderlandzkiego malarstwa rodzajowego, francuskiego rokoka oraz sztuki włoskiej. Właśnie podczas pobytu w Rzymie w latach 1755 - 1757 Greuze namalował ten obraz i wystawił go na Salonie Paryskim w 1757 roku. Artysta należał do pokolenia, które - w myśl wskazówek Denisa Diderota - przeciwstawiło pustocie i amoralnej zmysłowości sztuki rokokowej malarstwo ukazujące zalety cnoty i ohydę występków.

Opis (streszczenie): Jan Steen, słynny holenderski malarz obrazów rodzajowych o zabarwieniu satyrycznym i moralizatorskim, stworzył w tym kameralnym dziele wykwintną kompozycję z niejednoznacznym przesłaniem. Widz wprowadzony jest do wnętrza mieszczańskiego domu, by uczestniczyć w scenie, która na pozór ukazuje wizytę obnośnego handlarza oferującego kupno drobiazgów z otwartej na stole skrzynki. Kluczem do interpretacji sceny jest tu jednak napis na zawieszonym u sklepienia świeczniku: Dat ghy sockt, sock ick me (To, czego on szuka, szukam również i ja). Jest to cytat z poematu amsterdamskiego poety Gerbranda Adriaensza Bredera (1584 - 1618) "Boertigh Liedtboek", w którym słowa te wypowiada młoda dziewczyna, wybierając zamiast starego, choć bogatego zalotnika, młodego chłopca.

Opis (streszczenie): Bohaterką odcinka jest Klara Liden.

Opis (streszczenie): Kolejna odsłona cyklu "Którędy po sztukę", tym razem prezentuje prace z kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W tym odcinku o pracy Małgorzaty Mirgi - Tas "Przeczarowując świat - czerwiec" opowiada Joanna Mytkowska.

Opis (streszczenie): Nowa odsłona cyklu "Którędy po sztukę" tym razem przybliża zbiory Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. O pracy Tau Lewis "Angelus Mortem" (Anioł Śmierci) opowiada Szymon Maliborski - historyk sztuki, kulturoznawca, doktorant w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Wydziału Polonistyki UJ, kurator w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Opis (streszczenie): Alina Szapocznikow to jedna z najciekawszych polskich rzeźbiarek. Urodziła się w 16 maja 1926 roku w Kaliszu. Kiedy miała 13 lat, wybuchła wojna. Mieszkała w Pabianicach, w tamtejszym gettcie wraz z matką spędziła dwa lata okupacji (1940 - 42), potem przeniesiono ją do łódzkiego getta, a stamtąd do obozów koncentracyjnych: Auschwitz (spędziła tam tydzień w 1942 roku), Bergen - Belsen (gdzie była dziesięć miesięcy), a następnie do Theresienstadt w Czechach. Pokazywała swoje życie poprzez sztukę, utrwalając to co najszybciej przemijające, czyli ciało. W odpowiedzi na jego nietrwałość zapamiętywała je, wykorzystując do tego nietypowe materiały spoza kanonu języka sztuki. Eksperymentując z nimi utrwalała ciało w jego biologiczności, fizjologii i seksualności, a tworzywa sztuczne takie jak poliester i poliuretan nadawały rzeźbom jeszcze większą materialną cielesność. Jej prace szczególnie uderzają na tle obowiązującej wówczas doktryny sztuki socrealistycznej, w ramach której Szapocznikow także poruszała się, tworząc np. pomniki. Jednak w pewnym momencie przeciwstawiła jej intymność i sięgającą granicy ekshibicjonizmu bezpośredniość opowiadania o tym, co najbardziej osobiste i przez to niepozwalające się opanować totalitarnemu systemowi.

Opis (streszczenie): W czwartym sezonie cyklu "Którędy po sztukę" TVP Kultura prezentuje kolekcję Muzeum Sztuki w Łodzi - jedną z najważniejszych i najstarszych kolekcji sztuki nowoczesnej w Europie. Przewodnikami po świecie obrazów, instalacji, filmów wideo i rzeźb są najbardziej uznani krytycy sztuki, którzy w przystępny sposób pokazują widzom jak rozumieć dzieła sztuki współczesnej, opowiadają o technice, w której powstały, o kontekście historyczno - politycznym, tłumaczą, na czym polega wyjątkowość poszczególnych artystów. O pracy "Atelier (puzzle)" Edwarda Krasińskiego opowie historyk sztuki Agnieszka Pindera.

Opis (streszczenie): Prace Aliny Szapocznikow w kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej pochodzą z eksperymentalnego okresu jej twórczości; formalnemu nowatorstwu towarzyszy tu nowe ujęcie kwestii ciała i jego reprezentacji. Szapocznikow dotyka traumatycznych wątków pamięci Holokaustu, choroby, ograniczeń i słabości ciała, a jednocześnie przez jej twórczość przemawia niezwykła afirmacja życia oraz nieposkromiona siła kobiecej ekspresji. Przykładem bardzo świadomego i indywidualnego języka artystycznego jest rzeźba Pierś iluminowana. Ta lampa udaje przedmiot codziennego użytku, a jednocześnie ma niezwykle złożoną formę i charakter: na długiej, smukłej łodydze otwiera się kwiat złożony z odlewów piersi i ust ucieleśnienie kobiecej seksualności.

Opis (streszczenie): Kolejna odsłona cyklu "Którędy po sztukę" tym razem prezentuje zbiory Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W tym odcinku prace Nikity Kadana z cyklu "Pogrom", o których opowiada Agnieszka Tarasiuk.

Opis (streszczenie): Kolejna odsłona cyklu "Którędy po sztukę" tym razem prezentuje zbiory Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W tym odcinku praca Ewy Juszkiewicz "Bez tytułu (za Abrahamem van den Templem)".

Opis (streszczenie): Tadeusz Brzozowski (1918 - 1987) był wybitnym malarzem, rysownikiem, scenografem, pedagogiem, współzałożycielem II Grupy Krakowskiej. Wypracował jedyną w swym rodzaju alchemię koloru, która, jak pisał Aleksander Wojciechowski, była zjawiskiem wyjątkowym w europejskiej sztuce XX wieku. Artysta za pomocą świetlistych barw i przejrzystych laserunków z miąższu organicznych form tworzył skomplikowane, wielowarstwowe struktury i wciągające widza w głąb materii tajemnicze przestrzenie, czego przykładem jest obraz "Zycbad" (1969). Posługiwał się anonimową, metaforyczną figuracją bliską abstrakcji organicznej. Choć niezwykła formuła jego sztuki odwołuje się do malarskiego kunsztu oraz technicznej i formalnej doskonałości dawnych mistrzów, służy jednak przede wszystkim przekazywaniu emocji. Pełne ekspresji dzieła Brzozowskiego tworzą wieloznaczną, uniwersalną opowieść, zbudowaną z konfliktów i przeciwieństw wpisanych w ludzką egzystencję. Artysta chętnie sięgał po groteskę, widoczną również w tytułach obrazów. Stworzył z nich własny, pełen znaczeń oraz dźwięków język, który jest kluczem do zrozumienia jego twórczości.

Opis (streszczenie): O pracy "Mandala" Zofii Kulik opowiada Adam Sobota, historyk sztuki związany z Muzeum Narodowym w Warszawie.

Opis (streszczenie): Praca Mikoły Ridnyja składa się z dwóch elementów: serii rzeźb zatytułowanej "Platformy", składającej się z pustych, pozbawionych figur postumentów oraz z wideo "Pomnika", dokumentującego proces rozbiórki sowieckiego pomnika robotników w Charkowie w ramach oczyszczania przestrzeni z reliktów przeszłości przed zbliżającymi się igrzyskami Euro 2012. Z jednej strony puste postumenty to swoisty znak czasu w przestrzeni postkomunistycznej: odmowa, strach, bądź po prostu brak bohaterów, którym stawiać dziś można pomniki. Z drugiej zaś pytanie o współczesną alternatywę. Dokumentacja robotników usuwających z postumentu sowieckich bohaterów robotników jest przewrotnym pytaniem o wartość pracy w dzisiejszych społeczeństwach, a jednocześnie komentarzem do sytuacji, kiedy to usuwane monumenty obalonej ideologii robią miejsce dla innych manifestacji o charakterze państwowym. W ten sposób praca Ridnyja jest krytyką zarówno historii i zmieniających się ideałów, jak i pozbawionej tych ideałów współczesności.

Opis (streszczenie): Madonna z Krużlowej to jedna z najpiękniejszych rzeźb średniowiecznych znajdujących się w polskich kolekcjach muzealnych. Dzieło skrywa wiele tajemnic: Czemu Madonna jest tak mocno wygięta? Dlaczego Chrystus trzyma jabłko i dlaczego ma tak wielkie uszy? Na te i inne pytania odpowie kurator Muzeum Narodowego w Krakowie, doktor Wojciech Marcinkowski.

Opis (streszczenie): "Pejzaż w zieleni z czerwonymi elementami" to dzieło Paula Klee, które wymyka się jednoznacznemu podziałowi na sztukę figuratywną i abstrakcję. Jest to gwasz namalowany na papierze w 1922 roku, który stanowi świadectwo poszukiwań formalnych artysty i badania stosunku form geometrycznych i rytmiczność użytych barw. Podobnie jak wielu innych twórców tego okresu, artysta zrywa z tradycyjnym, charakterystycznym jeszcze dla XIX wieku nurtem akademickim. Odwołuje się natomiast do emocji, intuicji i wrażliwości widza, oczekując od niego pełni zaangażowania. Choć w nazistowskich Niemczech sztuka Klee została uznana za zdegenerowaną, a jego prace usuwano z muzeów, to proceder ten ominął Muzeum Miejskie w Gdańsku i dzieło udało się ocalić. O wyjątkowym pejzażu Paula Klee opowie Maja Mociewicz z Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Opis (streszczenie): Jacob Isaacsz. Swanenburgh pochodził z lejdejskiej, patrycjuszowskiej rodziny. Techniki malarskiej uczył się u swojego ojca, który z kolei był uczniem Fransa Florisa, jednego z najznamienitszych artystów manieryzmu północnoeuropejskiego. Około 1591 roku artysta wyruszył w podróż do Italii. Trasa obejmowała Wenecję, Rzym i Neapol. Właśnie z tym ostatnim ośrodkiem i jego sztuką należy wiązać inspirację dla obrazu "Eneasz i Sybilla w świecie podziemnym (Łódź Charona)". W nurcie niderlandzkiego malarstwa krajobrazowego już pod koniec XVI wieku wyobrażano sobie zaświaty przez pryzmat mitologii i wizyjnych scenografii. Malowano chętnie kuźnie Wulkana, sceny piekielne i podziemne przepełnione widmowymi postaciami wśród pożarów i ciemności. Na początku XVII wieku tego typu przedstawienia należały do ważniejszych tematów malarskich we Flandrii, realizowanych pod wpływem włoskim. W wizji Swanenburgha obserwujemy ciekawe połączenie elementów zaczerpniętych z mitologii i chrześcijańskiej wizji piekła. Wyobrażenie nabiera religijnego i dydaktycznego sensu, będąc zarazem niepowtarzalnym konceptem artysty. O obrazie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku "Eneasz i Sybilla w świecie podziemnym (Łódź Charona)" opowie Beata Purc.

Opis (streszczenie): Cecco del Caravaggio był wiernym naśladowcą Michelangela Merisi da Caravaggio (1571 - 1610), jeśli nie jego współpracownikiem. Giulio Mancini (1559 - 1630), słynny kolekcjoner i krytyk sztuki, uwzględnił go w swoim dziele "Considerazoni sullam pittura": Francesco detto Cecco del Caravaggio figurował tam razem z Bartolomeo Manfredim, Jusepe de Riberą, Spadrinem i Carlo Saracenim, jako jeden z najważniejszych przedstawicieli szkoły Caravaggia. Choć niewiele szczegółów biografii Cecco jest znanych, identyfikuje się go z artystą zwanym Francesco Buoneri (1590 - 1625), współautorem dekoracji w kaplicy Guicciardini we florenckim kościele Świętej Felicyty. Cecco gorliwie naśladował styl Caravaggia, ale również zasłynął z niekonwencjonalnych rozwiązań dla tematów typowo caravaggionistycznych. Tak, jak w przypadku warszawskiego obrazu ze św. Sebastianem. Historia życia tego męczennika jest znana między innymi ze Złotej Legendy: Sebastian, który był ważnym rzymskim dowódcą, a także wiernym wyznawcą Chrystusa, został skazany na śmierć za wyznawanie swej wiary. Według legendy prześladowcy przebili go tyloma strzałami, ze zaczął przypominać jeżozwierza. Przed śmiercią uchroniła go troskliwa opieka św. Ireny, która opatrzyła jego rany, po czym Sebastian powrócił do pałacu cesarza, by napomnieć go o okrutności jego czynów względem chrześcijan.

Opis (streszczenie): O Pawilonie Cztetech Kopuł i jego ponad stuletniej historii opowiada Barbara Banaś - wicedyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Opis (streszczenie): Od początku XVII w. trwały ożywione kontakty artystyczne Gdańska z Holandią i Flandrią. Ambicje Andreasa Stecha, gdańskiego malarza, kazały mu się mierzyć z najlepszymi przykładami sztuki obu tych regionów. Namalowany przez artystę w 1657 roku obraz zatytułowany "Martwa natura z wiewiórką" jednoznacznie budzi skojarzenia z malarstwem niderlandzkim, w którym temat ten zajmował wyjątkowe miejsce. Wczesne, siedemnastowieczne martwe natury niderlandzkie, które eksponowały obfitość jadła, przywoływały przede wszystkim ideę dobrego zaopatrzenia gospodarza, pomyślność i zdrowie. Świadczyły o statusie fundatora. Były z jednej strony popisem malarskiego kunsztu w zakresie komponowania form, doboru kolorów i precyzyjnie odtworzonej rzeczywistości, z drugiej popisem erudycji twórcy. Zgrupowane na płótnie przedmioty związane z codziennym życiem zawierały bowiem złożone, symboliczne treści będące przestrogą lub wskazówką, jak należy żyć. O obrazie znajdującym się w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku, opowie Alicja Andrzejewska - Zając

Opis (streszczenie): W odcinka będzie mowa o dziele Yael Bartany "Mur i Wieża", o którym opowie Anda Rottenberg. Głównym tematem polskiej filmowej trylogii Yael Bartany, w skład której wchodzą prace "Mary koszmary" (2007), "Mur i wieża" (2009) i "Zamach" (2011), jest idea Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce stworzonego przez artystkę ruchu społeczno - politycznego stawiającego sobie za cel powrót ponad trzech milionów Żydów do ojczyzny ich przodków. Splatają się tu ze sobą wątki dotyczące syjonistycznych marzeń, antysemityzmu, Holokaustu, izraelskiego ruchu osadniczego i palestyńskiego prawa do ziemi. Artystka bada reakcje na możliwość powrotu dawno niewidzianego sąsiada i wskrzesza zapominany motyw alternatywnych lokalizacji państwa Izrael (np. w Ugandzie), rozważanych niegdyś przez syjonistów.

Opis (streszczenie): Bohaterem tego odcinka jest Mirosław Bałka wraz ze swym wideo "I Knew It Had 4 In It" zrealizowanym w duchu eksperymentalnej etiudy z lat 70. i wykorzystującym muzykę Sun Ra "The All of Everything".

Opis (streszczenie): Dama z Gronostajem Leonarda da Vinci to najcenniejszy obraz znajdujący się w Polsce. Dziś jest częścią kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Kim jest tajemnicza dama i co symbolizuje przedstawione zwierzątko opowie dr Katarzyna Płonka Bałus - kurator Muzeum Czartoryskich Da Vinci i Wilhelm Sasnal, Wit Stwosz i Maria Jarema. O tym jak różnorodne dzieła znajdują się w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie dowiemy się z siódmego sezonu cyklu Którędy po sztukę. Trzydzieści odcinków przygotowywanego programu opowie o wyjątkowych obiektach znajdujących się w jednym z najstarszych krajowych muzeów. 7 października Muzeum będzie obchodziło 140 rocznice powstania z tej okazji opowiemy o pierwszym obrazie, który trafił do jego kolekcji, czyli słynnych Pochodniach Nerona Henryka Siemiradzkiego. Z kolei analiza arcydzieła Leonarda Da Vinci Dama z Gronostajem wpisze się w obchody 500 rocznicy śmierci geniusza renesansu. Wybitni kuratorzy związani z Muzeum odkryją tajemnice również najnowszych nabytków w kolekcji jak obraz Romana Opałki czy Marcina Maciejowskiego.

Opis (streszczenie): Tym razem w programie przenosimy się do XVII - wiecznej Holandii. Urodzony w 1629 roku Pieter de Hooch pochodził z Rotterdamu, ale jako młody człowiek przeprowadził się do Delf. To w tym mieście miało miejsce wzajemne oddziaływanie między jego twórczością a malarstwem Jana Vermeera. Współczesny widz w płótnach obu tych malarzy dojrzy wiele wspólnych elementów. De Hooch jest jednym z najważniejszych przedstawicieli nurtu rodzajowego w malarstwie holenderskim tamtych czasów. Malował mieszczańskie wnętrza, wypełnione subtelnym światłem i portretował bohaterów skoncentrowanych na codziennych czynnościach. Znakomitym przykładem jego twórczości jest obraz z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku "Kobieta skubiąca kaczkę". O dziele i twórczości de Hoocha opowie dyrektor muzeum Jacek Friedrich.

Opis (streszczenie): Program ma na celu ułatwienie zrozumienia współczesnych prac przez opowiadanie o nich w sposób przystępny dla widza. Twórcom programu zależy na połączeniu dzieła z muzealną kolekcją, w której się ono znajduje. W ten sposób pojedyncza praca ma zachęcić do odwiedzenia konkretnych instytucji. Pierwszy cykl powstał we współpracy z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Przewodnikami po kolekcji są Anda Rottenberg - krytyczka i historyczka sztuki oraz Marcel Andino - Velez (w - ce dyrektor MSN). Wśród wybranych przez nich prac znalazły się m. in. prace Aliny Szapocznikow, Wilhelma Sasnala, Goshki Macugi i Oskara Dawickiego. Bohaterką drugiego odcinka jest Sanja Iveković i jej "Niewidzialne kobiety Solidarności" - projekt zrealizowany na zaproszenie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie dotyczący marginalizacji w polskiej narracji historycznej i w polityce kobiet - uczestniczek ruchu wolnościowego, jakim była Solidarność. Chcąc postawić pomnik niewidzialnych kobiet, artystka skoncentrowała się na prywatnych narracjach, które nie zmieściły się ani w prawicowym, ani w lewicowym dyskursie współczesnego życia politycznego w Polsce. Jednym z pierwszych działań Iveković było zawłaszczenie okładki magazynu Wysokie Obcasy (dodatku do Gazety Wyborczej), na której znalazła się modyfikacja słynnego plakatu Tomasza Sarneckiego, użytego podczas pierwszych wolnych wyborów w Polsce w 1989 roku. Tam w cytacie z westernu "W samo południe" Gary Cooper zamiast rewolweru trzymał kartę wyborczą, teraz na plakacie znalazła się sylwetka kobiety. Częścią projektu była też publikacja na łamach Krytyki Politycznej (w obrazkowym wydaniu tego pisma, przygotowanym przez Artura Żmijewskiego i Maurycego Gomulickiego) portretów zaangażowanych w opozycyjną działalność kobiet, które, jak mówi Iveković, zostały wymazane ze zbiorowej pamięci.