Polacy na ratunek Żydom godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): W okresie okupacji Mieczysław Izdebski był wdowcem, wychowującym samotnie kilkuletnią córkę. Prawdopodobnie w połowie 1942 r. ukrył w swym gospodarstwie pięcioosobową rodzinę Kupersztoków, prowadzących przed wojną sklep spożywczy w Zienkach.

Opis (streszczenie): Historia Agaty i Władysława Wielebów z miejscowości Grudki, zamordowanych przez Niemców za pomoc biednej Żydówce. W czasie okupacji Wielebowie udzielili nieznanej kobiecie wsparcia żywnościowego. 23 września w kościele parafialnym w Gilowie na pograniczu gmin Turobin i Goraj odbyła się Msza święta w intencji zamordowanych. Po niej uczestnicy uroczystości dotarli do miejsca śmierci Wielebów, gdzie ich wnukowie ufundowali kapliczkę.

Opis (streszczenie): Bohaterem reportażu jest o. Marian Masłowski, jezuita, który posługę kapłańską sprawuje w kościele pw. Św. Piotr w Lublinie. Urodził się w 1935 roku w Wyskiem Kole niedaleko Sandomierza. Miał piątkę rodzeństwa. Jego rodzice w czasie niemieckiej okupacji pomagali dużej grupie Żydów. Część przyjęli pod swój dach, innym donosili żywność. 24 marca 1944 roku, czyli tego samego dnia, kiedy zamordowana została rodzina Ulmów z Markowej, sołtys wsi, w której mieszkali Masłowscy ostrzegł ich, że Niemcy jadą też do nich. Żydzi zdołali uciec, rodzina ocalała. Do dziś zachował się dom, w którym mieszkał ksiądz Marian, jego rodzina oraz, gdzie ukrywali się Żydzi.

Opis (streszczenie): Reportaż o rodzinie żydowsko - polskiej z Lubyczy Królewskiej. Głową rodziny był dr Weiss. Leczył Żydów, Polaków i Ukraińców. Ożenił się z córką prawosławnego księdza. Był żołnierzem kampanii wrześniowej. Później powrócił do Lubyczy, gdzie zginął z rąk Niemców. Przeżyła jego córka Irena, którą ocaliła polska rodzina spod Lwowa.

Opis (streszczenie): Bohaterem reportażu jest Marian Ochalski od kwietnia 1940 roku przez kolejnych 30 lat zatrudniony jako organista w lubelskiej archikatedrze. Wg akt zebranych przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich, przed którą Ochalski zeznawał w 1988 roku, udzielał on pomocy społeczności żydowskiej. Miała ona polegać na wydawaniu metryk chrztu Żydówkom. W tym samym czasie takiej samej pomocy udzielało dwóch księży wikariuszy, pracujących w katedrze: ks. Mieczysław Michalski i Michał Dudkowski. Ten pierwszy w swoich zeznaniach wspomina o Marianie Ochalskim, że uczestniczył w udzielaniu sakramentu chrztu. Żydówki miały też otrzymywać schronienie w mieszkaniu przy ulicy Królewskiej w Lublinie.

Opis (streszczenie): Florian Oszust mieszkał wraz z rodziną we Frampolu. Urodzony w 1920 roku, ukończył tam szkołę powszechną, gdzie poznał Gołdę Dymbort, w której się zakochał. W czasie wojny, w okresie prześladowania Żydów Florian ukrył narzeczoną na strychu sklepu, w którym pracował.

Opis (streszczenie): W kwietniu 1962 r. Józef Lichtenstein złożył w Yad Vashem relację dotyczącą swoich przeżyć podczas okupacji niemieckiej. Jak oświadczył, utrzymywałem znajomości z grupą bokserów, w skład której wchodzili sami Polacy. To właśnie koledzy bokserzy dostarczali Lichtensteinowi żywność i pomagali mu przeżyć, a Stanisław Zalewski ikona lubelskiego boksu wywiózł go w śmieciarce z obozu na Majdanku i pomagał aż do końca wojny.

Opis (streszczenie): 7.12.1942 r. we wsi Białka w powiecie parczewskim niemieckie oddziały żandarmerii, ale też m.in. 101 Rezerwowego Batalionu Policji rozstrzelały 96 - 98 mężczyzn - Polaków, katolików i prawosławnych, oraz 17 - letnią Żydówkę. Był to pierwszy masowy mord ludności cywilnej podczas okupacji na Lubelszczyźnie. Mieszkańcy zginęli, bo udzielali pomocy ukrywającym się w okolicznych lasach Żydom, zbiegłym z pobliskich gett. Do niedawna hitlerowską zbrodnię wiązano - zgodnie z PRL - owską propagandą - z działalnością partyzantów (w domyśle radzieckich), podczas gdy w rzeczywistości Białka poniosła tak wielką ofiarę za pomoc sąsiadom - Żydom, którzy szukali schronienia przed śmiercią.

Opis (streszczenie): Zofia Kossak - Szatkowska, primo voto Szczucka to jedna z najwybitniejszych pisarek historycznych XX wieku, działaczka polityczna i katolicka, Sprawiedliwa wśród narodów świata. Była autorką powieści historycznych, utworów dla dzieci, reportaży. W czasie wojny działała w konspiracji jako współzałożycielka katolickiego Frontu Odrodzenia Polski i inicjatorka Rady Pomocy Żydom (Żegota). W 1943 roku została osadzona w Oświęcimiu, co opisała w atakowanych po wojnie przez komunistów wspomnieniach "Z otchłani". Reportaż opowiada o życiu Zofii Kossak - Szczuckiej, ukazując zwłaszcza jej zasługi dla ratowania Żydów.

Opis (streszczenie): Józef i Wiktoria Ulmowie byli mieszkańcami wsi Markowa w przedwojennym województwie lwowskim, a dzisiejszym województwie podkarpackim. Podczas okupacji niemieckiej, zapewne pod koniec 1942 r. , mimo biedy i zagrożenia życia Ulmowie dali schronienie ośmiorgu Żydom. O fakcie ukrywania Żydów przez rodzinę Ulmów doniósł Niemcom prawdopodobnie Włodzimierz Leś, granatowy policjant z Łańcuta. Rankiem 24 III 1944 r. przed ich dom przybyło pięciu niemieckich żandarmów oraz kilku granatowych policjantów. Dowodził nimi por. Eilert Dieken. Najpierw zamordowano Żydów, potem Józefa i Wiktorię (będącą w siódmym miesiącu ciąży). Następnie Dieken podjął decyzję o zabiciu dzieci. W 1995 r. Wiktoria i Józef Ulmowie zostali uhonorowani pośmiertnie tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W 2003 r. w diecezji przemyskiej rozpoczął się proces beatyfikacyjny rodziny Ulmów, który toczy się w Watykanie.

Opis (streszczenie): Ojciec Michał Zembrzuski urodził się 16 grudnia 1908, jako pierwsze z siedmiorga dzieci Maksymiliana Zembrzuskiego i Wiktorii z Tańskich. W 1921 wstąpił do niższego seminarium oo. Paulinów, gdzie zdobył maturę. Następnie odbył nowicjat zakonny oraz studia filozoficzno - teologiczne w Krakowie. 31 marca 1934 na Jasnej Górze o. Michał przyjął święcenia kapłańskie. Już w maju 1934, zgodnie z decyzją ówczesnego generała zakonu o. Piusa Przeździeckiego, o. Michał wraz z grupą 16 paulinów, wysłany został na Węgry, by odnowić zakon paulinów, zaś dwa lata później, w Pecsu, o. Michał buduje pierwszy swój kościół, którego poświęcenie następuje w 1937. We wrześniu 1939 zaczęli na Węgrzech pojawiać się uciekinierzy z Polski, w tym Polacy pochodzenia żydowskiego, a także polscy żołnierze. O. Michał organizuje pomoc, załatwia paszporty, bilety, aby mogli dostać się do Francji, gdzie powstawało wojsko polskie. Przez całą okupację poszukiwany przez Niemców. Udaje mu się uniknąć aresztowania.

Opis (streszczenie): Malka Grinbojn była młodą kobieta, która mieszkała w Niemirówku na Zamojszczyźnie. Jej ojciec był stolarzem. Mieli też sporo ziemi. Mieszkali niedaleko Kuśmierzów, a rodziny się dobrze znały. Kiedy wybuchła wojna część jej rodziny zgłosiła się do getta, część zginęła. Ona przeżyła dzięki pomocy kilku rodzin z Niemirówka przede wszystkim Kuśmierzów, którzy zorganizowali specjalna kryjówkę w ogrodzie. Latem często chowała się wchodząc przez niski dach w stodole sąsiadów Kuśmierzów. Zdarzył się kiedyś też incydent, że Malka uciekając przez kontrolującym wieś patrolem niemieckim poprosiła o pomoc rodzinę Cisłów. Ukryli ją w beczce i dzięki temu przeżyła. Po wojnie wyjechała z Polski do Izraela, tam ułożyła sobie Zycie. Wyszła za mąż, miała dwójkę dzieci (które przyjechały do Polski na przełomie lat 90 i 2000). Pamiętała o ludziach, którzy ratowali ją w czasie wojny. Pisała listy. W latach 50 - tych notarialnie przekazała rodzinny dom Kuśmierzom jako wyraz wdzięczności. Zmarła w latach 80 - tych.

Opis (streszczenie): Jarosław Iwaszkiewicz prozaik, poeta i tłumacz, współtwórca grupy poetyckiej Skamander i felietonista Wiadomości Literackich oraz jego żona Anna z Lilpopów, mieli szerokie kontakty w kręgach inteligencji polskiej pochodzenia żydowskiego. W czasie okupacji niemieckiej udzielali pomocy wielu dawnym sąsiadom, przyjaciołom i znajomym ukrywali ich w majątku Stawisko w Podkowie Leśnej k. Warszawy, a także znajdowali dla nich nowe miejsca schronienia, przekazywali środki finansowe i fałszywe dokumenty tożsamości.

Opis (streszczenie): Reportaż jest filmową opowieścią o rodzinie Kuszllów, która w czasie hitlerowskiej okupacji pomagała społeczności żydowskiej. Kazimierz Kuszell i Maria Konic poznali się około 1918 r. w Warszawie w SGGW, gdzie studiowali rolnictwo. Pobrali się w 1922 r. i zamieszkali w Przytocznie w majątku ziemskim. Maria, choć wychowana w religii katolickiej, była z pochodzenia Żydówką. Mieli siódemkę dzieci dwóch synów i pięć córek. W Przytocznie Kuszllowie gościli wielu przyjaciół, często z całym rodzinami. Gdy wybuchła wojna, jesienią 1939 r. przyjęli do siebie rodzinę Serejskich. Marian Serejski, historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, był Żydem. Jego żona Janina Polką. Do końca okupacji ukrywało się tu kilka żydowskich rodzin. Wszyscy przeżyli wojnę.

Opis (streszczenie): Historia Elżbiety Ważnej - mieszkanki miejscowości Majdanek pod Tomaszowem Lubelskim, która w czasie okupacji niemieckiej ukryła Żydówkę Hanę, dzięki czemu uratowała jej życie. W 2017 roku Elżbieta Ważna została uznana za Sprawiedliwą śród Narodów Świata. Odznaczenie w imieniu babci odebrały wnuczki.

Opis (streszczenie): Bracia Wiesław i Zygmunt Łyjakowie wraz z rodzicami Julianną i Wiktorem byli zaangażowani w niesienie pomocy dla ludności żydowskiej.

Opis (streszczenie): Bracia Wiesław i Zygmunt Łyjakowie wraz z rodzicami Julianną i Wiktorem mieszkali w Kępie Gosteckiej pomiędzy Puławami a Opolem Lubelskim. Obaj zaangażowani byli w niesienie pomocy dla ludności żydowskiej. W czasie okupacji Zygmunt wraz z ojcem dostarczał żywność do getta w Opolu Lubelskim oddalonym od Kępy Gosteckiej o 15 km. Tam bowiem zostali przeniesieni trzej bracia: Josl, Abram i Cudyk, znajomi Łyjaków z okresu przedwojennego. Po ich ucieczce z getta w Opolu bracia wiedzieli, że w ich gospodarstwie ukrywają się uciekinierzy. Wiesław i Zygmunt zanosili im jedzenie, usuwali także nieczystości z ich kryjówki. Łyjakowie udzielili również pomocy dwóm żydowskim krawcom. Sąsiadom i obcym opowiadali, że nowoprzybyli to ich krewni z Wołynia. Chociaż Żydzi zaangażowali się w działalność konspiracyjną i wstąpili do oddziałów partyzanckich a w konsekwencji opuścili kryjówkę u Łyjaków polska rodzina nadal troszczyła się o ich los. Raz w tygodniu chłopcy jeździli konno do lasu, by dostarczyć prowiant swoim dawnym podopiecznym. 8 września 1993 r. Instytut Yad Vashem przyjął Juliannę i Wiktora Łyjaków, a także ich dwóch synów, Wiesława i Zygmunta, w poczet Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

Opis (streszczenie): Waleria i Antoni Szyszkowscy przed wojną prowadzili gospodarstwo i szklarnie, mieli trójkę dzieci: dwóch synów i córkę Mariannę. Chaim i Jankiel Kawa byli bogatymi ludźmi. Przed wojną mieli dom, przy ul. Cyruliczej. Handlowali bydłem i zbożem z dziedzicem Koźmianem w Wierzchowiskach. W czasie wojny znaleźli się w getcie. Dopóki mogli swobodnie wychodzić, przychodzili do Szyszkowskich po żywność. Znali się jeszcze przed wojną. Po zamknięciu getta bracia uciekli. Ich rodziny zostały i zginęły w obozie w Bełżcu. Szyszkowscy ukrywali braci Kawa w swoim gospodarstwie. Starszy Chaim był u nich dwa lata, miał zrobioną specjalną kryjówkę. Wychodził na cały dzień i przychodził na noc, miał kilka kryjówek w gospodarstwie, jeżeli w pobliżu pojawiali się Niemcy, Chaim ukrywał się w lesie, gdzie dostarczano mu jedzenie. Przed domem Szyszkowskich stoi do dzisiaj kapliczka wybudowana przez Antoniego Szyszkowskiego.

Opis (streszczenie): Bohaterką jest Halina Błaszczyk (z domu Babiarz), która jako 12 - letnia dziewczynka wraz z rodzicami oraz siostrą przez kilka miesięcy ukrywała swojego sąsiada Chanana Lipszyca. Chłopiec zdołał uciec przed wywózką do jednego z obozów koncentracyjnych. Przyszedł do domu rodzinnego P. Haliny i poprosił o pomoc. Matka Pani Haliny zaprowadziła go do piwnicy, gdzie przechowywane były ziemniaki. siedział tam kilka miesięcy. Przez ten czas Pani Halina i jej siostra (były zbliżone wiekiem do Chanana) donosiły mu jedzenie, ubrania, pomagały w przetrwaniu. Chanan Lipszyc po wojnie wyjechał do Izraela. Z jego inicjatywy rodzina Haliny Błaszczyk została odznaczona w 1986 roku medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.

Opis (streszczenie): Trzęsiny to mała wioska na skraju Puszczy Solskiej, nieopodal Frampola. Tu w czasie okupacji znalazła schronienie młoda żydowska dziewczyna - Tema. Przeżyła okupację i wyjechała do Izraela w latach 50. Historia uratowanej żydowskiej dziewczyny łączy się w symboliczny sposób z istniejącym w tych okolicach kultem świętego Antoniego, patrona spraw trudnych. Legendą o świętym podróżującym przez okoliczne wioski, proboszcz wprowadza widza w opowieść o Temie. Przy kapliczce nad źródełkiem o ratowaniu Temy opowiada regionalistka, która spisała tę historię na podstawie relacji Temy dla instytutu Yad Vashem w Izraelu oraz wnuczka pewnej kobiety, która z narażeniem życia, w niewyobrażalnej biedzie leczyła przez kilka miesięcy dziewczynę z odmrożeń. Na leśnej polanie proboszcz wraz pozostałymi uczestnikami reportażu ogląda pamiątki po Temie. O sytuacji mieszkańców nękanych podczas wojny przez okupanta prześladowaniami i wysiedleniami - mówi nauczycielka ze szkoły w Gorajcu, autorka monografii miejscowości i okolicy. Reportaż zawiera również fragmenty pamiętników Temy czytane przez autorkę dokumentu.

Opis (streszczenie): Rodzina Jaroszów mieszkała w podlubelskich Piaskach. Większość ówczesnej społeczności tej miejscowości stanowili Żydzi. Już w 1940 roku zaczęto tu nasiedlać ludność żydowską z Rzeszy. Rodzina Jaroszów zaangażowana w działalność konspiracyjną pomagała ludności żydowskiej od samego początku, zanim jeszcze Niemcy utworzyli getto. Pomocy rodzina udzielała w rozmaity sposób, m.in. załatwiając aryjskie dokumenty, donosząc żywność, a nawet broń. Marianna Jarosz i jej brat Maksymilian oprowadzają nas po Piaskach i opowiadają o tamtych czasach. O rodzinie Jaroszów mówi prof. Tomasz Panfil z IPN w Lublinie.

Opis (streszczenie): Rodzina Tkaczyków przechowała w podlubelskim Garbowie młodego Żyda. Był on synem garbowskiego piekarza, lubianego i szanowanego, zamordowanego wraz z pozostałymi członkami rodziny przez granatowego policjanta. Pokazujemy miejsce ukrycia, które przetrwało do dziś, historię opowiada nauczycielka historii z miejscowego gimnazjum. Ukrywanym Żydem był Salomon Morel, późniejszy kat aparatu bezpieczeństwa. Jego powojenne losy opowiada dr hab. Marcin Kruszyński z lubelskiego IPN, zwracając uwagę na fakt, że rodzina Tkaczyków zrobiła coś niezwykłego, uratowała życie ludzkie w wyjątkowo trudnych warunkach. Morel z danej mu przez życie szansy nie skorzystał. W materiale wykorzystano, dzięki uprzejmości Muzeum Miasta Jaworzna zdjęcia obozu w Jaworznie oraz przedwojenne fotografie z Garbowa, z albumu wydanego przez Towarzystwo Miłośników Garbowa.

Opis (streszczenie): odc. 8 Rodzina Hapońskich ukrywała w czasie wojny młodą dziewczynę żydowskiego pochodzenia. Aleksandra przeżyła wojnę i zamieszkała w Australii. Odwiedzała rodzinny Hrubieszów i Fredka Hapońskiego, który się nią opiekował w czasie wojny. Historię opowiada Jerzy Krzyżewski, prezes Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego, oraz członkowie rodziny.

Opis (streszczenie): Nasutów to bardzo stara wieś, położona pomiędzy Lublinem i Niemcami. W czasie II wojny światowej jej mieszkańcy wielokrotnie udzielali schronienia Żydom, którzy ukrywali się w pobliskich lasach kozłowieckich. O historii kilkuletniej dziewczynki przywiezionej tu przez siostry PCK opowiada nam nauczycielka historii i regionalistka Grażyna Gliwka oraz najstarsi mieszkańcy Nasutowa. W materiale wykorzystano zdjęcia z archiwów domowych mieszkańców wsi.

Opis (streszczenie): odc. 5 Ks. infułat Grzegorz Pawłowski jest uratowanym żydowskim dzieckiem. Od 1970 roku mieszka w Izraelu, gdzie prowadzi duszpasterstwo katolickie. Wraz z nim i ks. prof. Marianem Wróblem odwiedzamy miejsca dzieciństwa księdza Pawłowskiego oraz miejsca męczeństwa jego rodziny - Zamość i Izbicę, gdzie na kirkucie ksiądz wybudował rodzinny nagrobek. Tu pragnie być pochowany, by w ten sposób połączyć się z rodziną zamordowaną w czasie pacyfikacji Izbicy.

Opis (streszczenie): Jadwiga Watrakiewicz podczas wojny pracowała w sklepie mięsnym w Zamościu, sprzedając wędliny Niemcom, których kasyno znajdowało się po drugiej stronie ulicy, ale także pomagając jeńcom i Żydom, którzy znajdowali się w getcie i z getta zamojskiego byli transportowali do Izbicy i Bełżca. Podczas przemarszy Żydów dawała im kanapki z wędliną. Została aresztowana, bito ją i torturowano. Cudem uniknęła śmierci, musiała jednak uciekać z Zamościa na wieś. W kolonii Adamów wyszła za mąż za żołnierza AK, który także podczas okupacji opiekował się rodziną żydowską. Historie te opowiada Zdzisław Watrakiewicz, który spisał wspomnienia rodziców i nam je udostępnił.

Opis (streszczenie): Do okna letniej kuchni, którą po pożarze domu zamieszkiwała sześcioosobowa rodzina Góreckich z Kazimierza Dolnego, zapukała pewnej jesiennej nocy w czasie okupacji niemieckiej znajoma Żydówka prosząc o przenocowanie. Umieszczono ją w bezpiecznym miejscu, na stryszku w odbudowywanej stajni. Po kilku dniach pojawiła się następna osoba, potem następna. I tak w niedługim czasie Góreccy mieli pod swoją opieką siedem osób. Anastazja Górecka codziennie gotowała dla 13 osób, pomagały jej córki nosząc m.in. wodę z odległego o kilkaset metrów źródła. Wszyscy ukrywani przeżyli wojnę. Historię opowiada najmłodszy z rodziny Góreckich - Grzegorz, który mieszka w gospodarstwie rodziców. Dodatkową ilustrację reportażu stanowią stare fotografie i zdjęcia współczesnego Kazimierza Dolnego.