Emisja Polacy Światu będzie miała miejsce (premiera, powtórka):
Program TV na 5 maja 2026 (Wtorek)Opis (streszczenie): Cykl etiud filmowych przybliżających widzom sylwetki wybitnych polskich naukowców żyjących w różnych zakątkach świata, którzy swoją pracą i odkryciami dali podstawy do rozwoju nauki. W krótkich filmach poznamy niezwykłe historie wybitnych Polaków, którzy pomimo odległości, jaka ich dzieliła od Ojczyzny, sercem oddani byli Polsce, ale swoim umysłem i talentem służyli innym narodom.
Czas trwania: 5min. / 2021 / magazynOpis (streszczenie): Poznaj historie i życiorysy polskich emigrantów. W cyklu Polacy Światu przedstawiamy sylwetki ludzi, którzy swoim geniuszem i chęcią zmiany świata na lepsze przysłużyli się rozwojowi cywilizacji, a ich odkrycia i prace naukowe były krokami milowymi w takich dziedzinach jak sztuka, medycyna, inżynieria, biologia, chemia czy fizyka. W najbliższym odcinku opowiemy historię Kazimierza Gzowskiego, który urodził się w 1813 roku w Petersburgu w polskiej rodzinie pochodzącej z kresów. Gzowski wyemigrował do Ameryki po upadku powstania listopadowego i do dzisiaj wspominany jest jako współtwórca systemów drogowych oraz kolejowych w Kanadzie. Kazimierz Gzowski jest również projektantem parku narodowego znajdującego się przy wodospadzie Niagara na granicy USA i Kanady.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): W tym odcinku opowiemy historię polskiego inżyniera, twórcy pakistańskich sił lotniczych. Władysław Turowicz urodził się 23 kwietnia 1908 roku na Syberii. Turowicz był nie tylko jednym z twórców pakistańskiego lotnictwa, ale także uczestniczył w rozwoju programu kosmicznego w Pakistanie. W 1967 roku Turowicz rozpoczął współpracę z NASA, szkoląc pakistańskich naukowców projektujących rakiety. Stworzył program orbitalnych lotów bezzałogowych. Otworzył szkołę dla inżynierów astronautyki i uruchomił projekt badawczy mający na celu skonstruowanie pakistańskiego satelity. 8 stycznia 1980 roku zginął w tragicznym wypadku samochodowym. Został pochowany na cmentarzu chrześcijańskim Gora Qabristan w Karaczi. W Polsce jest postacią mało znaną, ale w Pakistanie jest bohaterem narodowym. Władysław Turowicz został odznaczony Gwiazdą Wielkiego Przywódcy najwyższym odznaczeniem państwowym Pakistanu, a w roku 2004 w dniu Święta Niepodległości Pakistanu w Muzeum Pakistańskich Sił Powietrznych odsłonięty został jego pomnik.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): ODC. 78 Poznaj historie i życiorysy polskich emigrantów. W cyklu Polacy Światu przedstawiamy sylwetki ludzi, którzy swoim geniuszem i chęcią zmiany świata na lepsze przysłużyli się rozwojowi cywilizacji, a ich odkrycia i prace naukowe były krokami milowymi w takich dziedzinach jak sztuka, medycyna, inżynieria, biologia, chemia czy fizyka. W najbliższym odcinku opowiemy historię polskiego architekta działającego na terenach współczesnej Gruzji. Aleksander Szymkiewicz urodził się 12 listopada 1858 roku w Petersburgu. Dziadkowie architekta pochodzili z Litwy kowieńskiej i byli zaangażowani w konspirację niepodległościową. Aleksander Szymkiewicz uczęszczał do prestiżowego gimnazjum imienia Karola Maja w Petersburgu, a w 1879 roku rozpoczął studia na Wydziale Architektury Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1885 roku zamieszkał w Tbilisi, gdzie pełnił funkcję miejskiego architekta. Szymkiewicz zaprojektował wiele obiektów publicznych, które do dzisiaj są uznawane za reprezentacyjne, wśród nich znajdują się między innymi: dom islamski przy ul. Uznadze 19, Państwowa Akademia Muzyczna im. Wano Sarajiszwili i Państwowy Teatr Akademicki im. Szoty Rustawelego w Tbilisi. Zmarł w maju 1908 roku w Tbilisi, gdzie został pochowany na cmentarzu ewangelicko - luterańskim. Po jego śmierci grupa gruzińskich architektów ustanowiła fundusz stypendialny jego imienia, który co roku przyznaje stypendia studentom z Zakaukazia, którzy chcą podjąć studia na kierunkach technicznych. Spuścizna Szymkiewicza jest częścią bogatej działalności Polaków w Gruzji. Polacy zbudowali ropociąg między Baku, a Batumi. Odznaczyli się również zasługami w zakresie medycyny, hydrologi, geografii, kultury i sztuki. Obecnie w Gruzji mieszka ok. 5 tysięcy osób o polskich korzeniach.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Projekt trzynastu etiud filmowych przybliżających widzom sylwetki wybitnych polskich naukowców żyjących w różnych zakątkach świata, którzy swoją pracą i odkryciami dali podstawy do rozwoju nauki. W krótkich filmach poznamy niezwykłe historie wybitnych Polaków, którzy pomimo odległości, jaka ich dzieliła od ojczyzny, sercem byli oddani Polsce, ale swoim umysłem i talentem służyli innym narodom. Poczet polskich naukowców otwiera sylwetka Marii Skłodowskiej - Curie, podwójnej noblistki.
Czas trwania: 5min. / 2021 / magazynOpis (streszczenie): ODC. 81 Poznaj historie i życiorysy polskich emigrantów. W cyklu Polacy Światu przedstawiamy sylwetki ludzi, którzy swoim geniuszem i chęcią zmiany świata na lepsze przysłużyli się rozwojowi cywilizacji, a ich odkrycia i prace naukowe były krokami milowymi w takich dziedzinach jak sztuka, medycyna, inżynieria, biologia, chemia czy fizyka. W najbliższym odcinku opowiemy historię polskiego farmaceuty i botanika. Ferdynand Karo urodził się 6 maja 1845 roku w Brześciu Litewskim w rodzinie włoskiego imigranta. Kiedy Ferdynand miał 6 lat rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie jego ojciec prowadził restaurację w hotelu Rzymskim. Do gimnazjum rodzice wysłali go do Wrocławia, to właśnie we wrocławskiej szkole botaników powstały pierwsze zielniki Ferdynanda Karo. Po ukończeniu szkoły młody adept farmacji praktykował w aptece Henryka Spiessa w Warszawie. Apteka Spiessów podczas powstania styczniowego pełniła funkcję tajnej poczty. Ferdynand Karo był kurierem Rządu Narodowego i bliskim współpracownikiem Romualda Traugutta. Wiosną 1887 roku z powodów politycznych, został zmuszony do wyjazdu na Syberię. Podczas tego pobytu stworzył ponad 80 tysięcy kart zielnikowych. Obserwacje przyrodnicze prowadził w różnych konfiguracjach - w dzień i w nocy - przez kilka miesięcy w roku. Jego znaleziska pozwoliły na opisanie 28 nowych gatunków. W 1925 roku objął rolę kustosza zbiorów Warszawskiego Towarzystwa Farmaceutycznego. Zmarł 3 września 1927 w Konstancinie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Ferdynand Karo zawsze podkreślał, że był zwyczajnym rzemieślnikiem, który przygotowywał jedyniemateriał do dalszych naukowych badań. Jednak znaczenie jego prac dla światowej botaniki zasługuje na umieszczenie jego nazwiska w gronie najbardziej zasłużonych badaczy światowej flory.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Przedstawiamy sylwetki ludzi, którzy swoim geniuszem i chęcią zmiany świata na lepsze przysłużyli się rozwojowi cywilizacji, a ich odkrycia i prace naukowe były krokami milowymi w takich dziedzinach jak sztuka, medycyna, inżynieria, biologia, chemia czy fizyka. W najbliższym odcinku opowiemy historię Benedykta Dybowskiego - polskiego podróżnika, odkrywcy i lekarza.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Projekt etiud filmowych przybliżających widzom sylwetki wybitnych polskich naukowców żyjących w różnych zakątkach świata, którzy swoją pracą i odkryciami dali podstawy do rozwoju nauki. W krótkich filmach poznamy niezwykłe historie Polaków, którzy pomimo odległości, jaka ich dzieliła od Ojczyzny, sercem byli oddani Polsce, ale swoim umysłem i talentem służyli innym narodom.
Czas trwania: 5min. / 2021 / magazynOpis (streszczenie): ODC. 85 Życiorysy polskich emigrantów w cyklu Polacy Światu. Przedstawiamy sylwetki ludzi, którzy swoim geniuszem i chęcią zmiany świata na lepsze przysłużyli się rozwojowi cywilizacji, a ich odkrycia i prace naukowe były krokami milowymi w takich dziedzinach jak sztuka, medycyna, inżynieria, biologia, chemia czy fizyka. W najbliższym odcinku opowiemy historię polskiego antykwariusza działającego na terenie Skandynawii. Henryk Bukowski urodził się 6 stycznia 1839 roku na Konwieńszczyźnie. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie w Moskwie. W 1863 przerwał naukę, by wziąć udział w powstaniu styczniowym. Walczył w oddziale Bolesława Dłuskiego - Jabłonowskiego. Został ranny w Bitwie pod Świętobrościem, a po upadku powstania wyemigrował do Szwecji. W 1864 roku rozpoczął pracę w Bibliotece Królewskiej w Sztokholmie, do jego zadań należało porządkowanie i systematyzowanie zbiorów dzieł słowiańskich. Dzięki pożyczce udzielonej przez królową Józefinę von Leuchtenberg - udało mu się otworzyć własny antykwariat. Antykwariat Henryka Bukowskiego ze swoją siedzibą w centrum Sztokholmu cieszył się ogromną popularnością i był odwiedzany przez arystokrację ze Szwecji, Danii czy Norwegii. Polski antykwariusz zaproponował swoim klientom nowe standardy i usługi, członkowie rodzin królewski mogli swobodnie pozbywać się rodzinnych pamiątek w tzw. najwyższej dyskrecji. Bukowski wszystkie swoje oszczędności, przeznaczał na rozwój polskiej kultury i nauki, a jego antykwariat pełnił rolę polskiej stacji naukowej. Zmarł w 1900 roku w Sztokholmie. Pochowany został na dziedzińcu zamku w Rapperswilu w Szwajcarii, gdzie znajduje się muzeum polskie, którego Bukowski był współzałożycielem i mecenasem kolekcji polskich pamiątek. Henryk Bukowski przyczynił się do rozwoju polskiej kultury i nauki na terenie Skandynawii, a jego metody pracy weszły na stałe do kanonu praktyk antykwarycznych na świecie.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): ODC. 86 Władysław Horodecki polski architekt tworzący głównie w Kijowie, urodził się 4 czerwca 1863 roku. Edukację rozpoczął w gimnazjum realnym św. Pawła w Odessie, następnie naukę kontynuował w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W 1891 roku uzyskał dyplom inżyniera - architekta za projekt gimnazjum męskiego w Humaniu, które istnieje do dzisiaj. Po ukończeniu studiów Władysław Horodecki powrócił do Kijowa. Pierwsze projekty tworzył za darmo. Budował strzelnice, grobowce, zajmował się miejską infrastrukturą. Szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych kijowskich architektów. Swoim klientom oferował kompleksowe usługi: projektował budynki, które również budował - w 1894 roku Horodecki uruchomił własną betoniarnię pod Kijowem. Architektura nie była jednak jego jedynym zainteresowaniem - projektował suknie, kostiumy, meble, biżuterię i malował. W 1895 roku wziął udział w wyprawie naukowej - zwiedził Azerbejdżan, Turkmenistan, Turkiestan, Afganistan i Syberię Zachodnią, a w 1911 roku wyjechał do Afryki. Po powrocie do Kijowa napisał książkę W dżunglach Afryki. Dziennik myśliwego. , którą wzbogacił własnymi zdjęciami oraz rysunkami. Po przejęciu władzy w Kijowie przez bolszewików Horodecki przeprowadził się do Warszawy. Tu objął kierownictwo w biurze projektowym i wybudował wieżę ciśnień w Piotrkowie Trybunalskim, a w roku 1913 wyjechał do Teheranu. Wybudował tam sieć hoteli i pierwszy perski dworzec kolejowy. Zmarł nagle 3 stycznia 1930 roku na zawał. Do jego najważniejszych dzieł zaliczamy znajdujący się w Kijowie Dom pod Chimerami. Właśnie ze względu na ten obiekt Horodecki porównywany jest często z Gaudim. Budynek reprezentujący nurt Art Nouveau pokryty jest licznymi rzeźbami przedstawiającymi głównie sceny z polowań oraz nawiązania do mitologii greckiej. Od 2005 roku budynek jest rezydencją prezydenta Ukrainy.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Aleksander Zatajewicz etnograf i znawca kazachskiego folkloru urodził się 21 marca 1869 roku w Błochowie na granicy ukraińsko - białoruskiej. Uczęszczał do gimnazjum w Orle. Marzył o nauce w konserwatorium muzycznym, nie udało mu się to jednak ze względu na brak pieniędzy. Po maturze wyjechał do Płocka, gdzie objął funkcję administracyjną w Płockim Zarządzie Guberni, a następnie przeniósł się do Warszawy. W tym czasie udało mu się rozpocząć studia muzykologiczne. Łączył pracę urzędnika ze swoją wielką miłością do muzyki, komponował, pisał artykuły o wydarzeniach artystycznych w stolicy. Zatajewicz należał do Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. W roku 1894 poznał sławnego pianistę i kompozytora Siergieja Rachmaninowa i to właśnie Rachmaninow nakłaniał go do kontynuacji działań na polu muzycznym. Rachmaninow w 1897 roku pisał do Zatajewicza: ma Pan talent, ale Pan jakby o tym wiedzieć nie chciał. Kiedy świat muzyczny obchodził setną rocznicę urodzin Fryderyka Chopina, Zatajewicz aktywnie włączył się w prace przy budowie pomnika Chopina w Warszawie. Napisał ponad 1000 artykułów o twórczości polskich i zachodnioeuropejskich kompozytorów, archiwizował przykłady polskiego folkloru. Będąc w centrum życia muzycznego utrzymywał kontakty z Szymanowskim i Rubinsteinem.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Projekt etiud filmowych przybliżających widzom sylwetki wybitnych polskich naukowców żyjących w różnych zakątkach świata, którzy swoją pracą i odkryciami dali podstawy do rozwoju nauki. W krótkich filmach poznamy niezwykłe historie wybitnych Polaków, którzy pomimo odległości, jaka ich dzieliła od Ojczyzny, sercem oddani byli Polsce, ale swoim umysłem i talentem służyli innym narodom.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynEmisja Polacy Światu miała miejsce:
Opis (streszczenie): Kazimierz Nowak, podróżnik, korespondent i fotograf ur. w 1897 r. na Podkarpaciu. Pierwszą zagraniczną podróż odbył z rodzicami w wieku 15 lat, do Watykanu. Twórczość Sienkiewicza była inspiracją do jego późniejszej wyprawy do Afryki.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Henryk Arctowski (rocznik 1871), urodz. w Warszawie w rodzinie Artztów, która przybyła do Polski w XVII w. z Wirtembergii. Liceum ukończył w Lige i rozpoczął studia na Sorbonie. W wieku 24 lat zaczął przygotowania do podróży antarktycznej.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Ludwik Szaciński wybitny polski fotograf, urodził się 16 kwietnia 1844 roku w Suwałkach. Ukończył Szkołę Kadetów w Warszawie i zaangażował się w walkę z caratem podczas Powstania Styczniowego. Po upadku powstania został aresztowany i skazany na karę śmierci - udało mu się jednak zbiec z rosyjskiej celi. Zmuszony do poszukiwania pracy, przemierzał Europę - odwiedził Wiedeń, Paryż, Genewę i Sztokholm. Podczas tułaczki - by się utrzymać - zajmował się fotografią. Do Norwegii dotarł bez żadnych oszczędności, osiedlił się w Oslo i bardzo szybko, dzięki swojemu talentowi, stał się jednym z najbardziej uznanych fotografów w mieście. Lokalne gazety pisały: Do atelier Szacińskiego w samym centrum Oslo zgłaszają się wszyscy - szwedzka arystokracja, rodzina królewska, artyści, politycy - każdy chce mieć zdjęcie wykonane przez Szacińskiego. W 1888 roku oficjalnie został mianowany fotografem królewskim. Wizerunek władcy zgodnie z dekretem króla musiał wisieć obowiązkowo w każdym norweskim domu. Szaciński wykonał setki tysięcy odbitek i stał się milionerem. Pasją polskiego fotografa były portrety. Uwieczniał nie tylko ważne postaci, jak polarnika Roalda Amundsena czy norweskiego pisarza, laureata Nagrody Nobla, Bjrnstjerne Bjrnsona, ale również chorych i ubogich. Utworzył Norweskie Towarzystwo Fotograficzne. Za swoje prace zdobył wiele nagród na światowych wystawach. Jego sukces nie byłby możliwy, gdyby nie pomoc rodziny. W swoim atelier nie pracował bowiem sam. Wspierali go: żona - córka norweskiego rybaka, Hulda Hansen - oraz syn, Stanisław. Mimo uzyskania obywatelstwa w 1882 roku, do końca życia Szaciński czuł się w Norwegii wyobcowany. Ze względu na udział w Powstaniu Styczniowym nie mógł wrócić do ojczyzny. 8 lipca 1894 roku popełnił samobójstwo. Zgodnie z jego wolą na trumnę wysypano ziemię przywiezioną z Polski. Kilka dni przed śmiercią, podczas spotkania z pisarzem Stanisławem Przybyszewskim wyznał, że nie jest szczęśliwy. Przybyszewski napisał potem wprost, że Szaciński umarł z tęsknoty za Polską.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Historie wielkich Polaków, którzy mimo odległości, jaka ich dzieliła od Ojczyzny, sercem oddani byli Polsce. Bronisław Malinowski w 1910 r. wyjechał do Londynu, gdzie studiował. W 1938 r. dostał posadę profesora na Uniwersytecie Yale w USA.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Bohaterem odcinka jest Julian Talko Hryncewicz - polski lekarz i antropolog.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Bohaterem odcinka jest Michał Boym - polski orientalista i lekarz. Urodził się we Lwowie w 1612 roku w rodzinie szlacheckiej z węgierskimi korzeniami. Dziadek Michała Boyma pełnił funkcję sekretarza króla Stefana Batorego, a ojciec był lekarzem na dworze Zygmunta III Wazy. Młody Boym interesował się matematyką i naukami przyrodniczymi. Mając 16 lat rozpoczął naukę w kolegium Jezuitów we Lwowie, a po jego ukończeniu studiował filozofię w Kaliszu i teologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1631 roku wstąpił do Zakonu Jezuitów, gdzie kształcił się w zakresie medycyny, a także opiekował się chorymi przy kościele św. Szczepana w Krakowie. W 1643 roku - przez Lizbonę, wschodnie wybrzeże Afryki i Indie - wyruszył do Chin.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Rudolf Weigl, polski biolog urodził się 2 września 1883 roku na Morawach w rodzinie austriackiej. Po śmierci ojc, jego matka związała się z polskim profesorem Józefem Trojnarem. Weigl ukończył studia przyrodnicze w 1907 roku, został asystentem w Zakładzie Zoologii i Anatomii Porównawczej. W 1912 roku rozpoczął studia medyczne. Po wybuchu I wojny światowej pracował w laboratorium bakteriologicznym w Przemyślu w Pracowni Badań nad Tyfusem Plamistym. Jako pierwszy do badań wykorzystał wszy. Sukces badań nad szczepionką zapewnił mu stanowisko profesora na Uniwersytecie we Lwowie. Pierwsze szczepienia na tyfus miały miejsce we wschodniej Małopolsce, a następnie szczepiono już powszechnie w całym kraju. W 1939 roku po wybuchu II wojny światowej, Weigl wykorzystywał swoją pozycję i szacunek jakim darzyli go Niemcy, by chronić przedstawicieli polskiej i żydowskiej inteligencji. Podczas wojny szczepionką na tyfus zaszczepiono ponad 8 milionów ludzi. Z inicjatywy Rudolfa Weigla przeprowadzono szczepienia ludności w warszawskim getcie. W 1942 roku został zgłoszony do Nagrody Nobla, jednak Niemcy odmówili poparcia jego kandydatury. W 1948 nadarzyła się kolejna szansa na zdobycie Nagrody Nobla, ale znów do tego nie dopuszczono, tym razem sprzeciw wyraziły polskie władze komunistyczne. Rudolf Weigl zmarł 11 sierpnia 1957 roku w Zakopanem. Pochowano go w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W 2003 roku Instytut Yad Vashem w Jerozolimie odznaczył go tytułem Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata.
Czas trwania: 5min. / 2023 / magazynPolacy Światu można obejrzeć w programie stacji:
Emisje miały lub będą miały miejsce w: TVP3 Szczecin, TVP Nauka, TVP Polonia
Lista zawiera lata, w których powstawała audycja: