Zakochaj się w Polsce godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): Podczas kolejnej podróży odkryjemy atrakcje Kanału Elbląskiego - najdłuższego kanału żeglownego w Polsce. Można po nim płynąć nie tylko wśród falujących wód, ale i po trawie - wszystko za sprawą XIX - wiecznych urządzeń hydrotechnicznych stanowiących unikat na skalę światową. Kanał Elbląski, zwanym także Kanałem Elbląsko - Ostródzkim, od półtora wieku stanowi wodne połączenie Elbląga z Ostródą. Jego eksplorowanie najlepiej zacząć właśnie w Elblągu, gdzie w centrum miasta, nad brzegiem rzeki Elbląg, znajduje się punkt startowy rejsów wycieczkowych. Po Kanale Elbląskim pływają prywatne jachty, motorówki oraz statki pasażerskie. Podczas rejsu można zobaczyć wiele atrakcji, bo kanał to także system grobli, przekopów, śluz, pochylni, które łączą aż 10 jezior od Elbląga do Ostródy. Kanał wraz z odgałęzieniami liczy sobie ponad 150 kilometrów. Płynąc tym szlakiem wodnym, obserwujemy krajobraz zmieniający się jak w kalejdoskopie. Mijamy jeziora, lasy, pola i wsie. Taka nieśpieszna podróż to doskonały sposób na podziwianie przyrody Żuław Wiślanych - jedynego obszaru depresji w Polsce. Kanał to również wymarzone miejsce do uprawiania kajakarstwa. Tutaj utworzono nawet specjalny Szlak Papieski, na pamiątkę spływów kajakowych, w których pod koniec lat 50. uczestniczył Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Kanał Elbląski - światowy cud techniki - w 2011 roku został uznany za pomnik historii RP.

Opis (streszczenie): Ponadczasowa seria podróżnicza, wpisująca się w cykl inicjatyw promujących i popularyzujących Polskę w oparciu o jej potencjał historyczny, kulturowy, przyrodniczy i rekreacyjny. Tomasz Bednarek odwiedza najpiękniejsze i najciekawsze miejsca w wielu zakątkach kraju, wędrując nie tylko szlakiem tłumnie odwiedzanym przez turystów, ale docierając również do miejsc, o których wiedzą nieliczni. Tym razem odwiedzimy Kutno - miasto w centralnej Polsce, w którym róże są niemal wszędzie. Oplatają pergole w parkach, zdobią ławki, ulice i ronda. Motto Kutno miasto róż stało się motorem napędowym do wielu działań angażujących mieszkańców, którzy szybko stali się najlepszymi ambasadorami swojego różanego miasta. Na różanej mapie Polski Kutno wyróżnia się nie tylko wyjątkowym sentymentem do tych kwiatów, ale i niezwykłą pasją do rozpowszechniania wiedzy na ich temat. A to dlatego, że różana tradycja Kutna sięga początku XX wieku. Wielu osobom Kutno kojarzy się z rozbudowanym węzłem kolejowym, na którym przystają pociągi relacji Warszawa Berlin, czy Gdańsk Kraków. Rzeczywiście charakter tego miasta w dużej mierze określa dworzec kolejowy Kutno od dawna było bowiem ważnym węzłem komunikacyjnym. Zwiedzanie można zacząć od Starego Miasta, które obejmuje dwa rynki - Stary, na którym znajduje się kościół świętego Wawrzyńca oraz Nowy - zwieńczony ratuszem i pomnikiem marszałka Piłsudskiego. Place łączy ulica Królewska, na której niektóre kamieniczki pamiętają jeszcze XVIII wiek. Po drugiej stronie miasta znajdziemy mauzoleum w stylu klasycystycznym, piękny park w stylu francuskim i pałac, w którym gościli między innymi Napoleon Bonaparte, król saski Fryderyk August, Henryk Sienkiewicz czy Charles de Gaulle. Odwiedzających zachwyci też Centrum Teatru Muzyki i Tańca - wrażenie robią tu nie tylko pięknie odrestaurowane sale, ale także ponad stuletnia historia budynku. Początkowo Dom Dochodowy Towarzystwa Staży Ogniowej miał służyć strażackiemu zespołowi dramatycznemu oraz pełnił rolę animatora życia kulturalnego miejskiej społeczności. Dziś to centrum życia kulturalnego Kutna. Ciekawostką jest to, że w mieście na dobre zagościł baseball sport, który największą popularnością cieszy się w Południowej Ameryce i właśnie stamtąd przybył do Kutna, czyniąc je polską stolicą tej dyscypliny.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Szydłowiec, miasto, w którym znajdują się zasoby bardzo cennego surowca - piaskowca. To jeden z polskich materiałów naturalnych, który wybitni architekci wykorzystywali od stuleci, nie tylko w naszym kraju. Za czasów dynastii Piastów i Jagiellonów Szydłowiec był prężnym i mocno znaczącym ośrodkiem w kraju przede wszystkim ze względu na szybki rozwój handlu i rzemiosła. Dziś warto odwiedzić to miasto, ze m.in. względu na wspaniałe zabytki oraz unikatową na skalę światową kolekcję ludowych instrumentów muzycznych oraz dawnych polskich samochodów i motocykli.

Opis (streszczenie): W tym odcinku odwiedzamy miasto, które jako jedyne w Europie może pochwalić się dwoma wybitnymi ikonami współczesnej architektury stojącymi tuż obok siebie. Oba obiekty otrzymały najważniejsze europejskie nagrody w dziedzinie architektury. Biały jak lód gmach filharmonii okrzyknięto w 2015 roku najlepszym budynkiem Europy. Sąsiadująca z nim falująca płaszczyzna z betonu, która przykrywa muzeum historii najnowszej Szczecina, została uznana w 2016 roku za najlepszą przestrzeń publiczną w Europie.

Opis (streszczenie): W tym odcinku Tomek Bednarek odwiedza zamek w Mosznej. Nie jest ani najstarszy, ani największy w Polsce, ale z całą pewnością robi wrażenie. Wedle niektórych ma aż 365 pomieszczeń - po jednym na każdy dzień roku - i 99 wież oraz wieżyczek - tyle, ile rodzinnych majątków mieli jego właściciele. Wokół rozciąga się 200 - hektarowy park z 300 - letnimi dębami, a w piwnicach zachowane są ślady prowadzące podobno do zakonu templariuszy. Cesarz Wilhelm II przyjeżdżał tu na słynne polowania, a w czasach rozbudowy zamku krążyły plotki, że właścicielom pomaga sam diabeł. Zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli, należał m.in. do Georga von Reiswitza, marszałka dworu króla Prus Fryderyka Wielkiego czy do rodziny Tiele - Winckler, których przodkiem był zwykły górnik z Tarnowskich Gór, Franz von Winkler. Życiorys Franza von Winklera to doskonały przykład idealnego rodowodu pruskiego bogacza: z ubóstwa, dzięki własnej pracy, lojalności wobec władz i sprytowi doszedł do jednego z najbardziej pokaźnych majątków na Śląsku.

Opis (streszczenie): Kolejnym przystankiem na trasie podróży po Polsce będzie Płońsk - miasto, którego historia zaczęła się ponad 600 lat temu, a osadnictwo na jego terenie sięga VII wieku. Król Władysław IV zjeżdżał tu na łowy. Położone pośród pięknych mazowieckich lasów, zaledwie 60 km od Warszawy, jest oazą ciszy i spokoju. Zwiedzanie zaczniemy od przyklasztornego budynku, który przez długie lata należał do zakonu karmelitów, a dziś znajduje się w nim Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta - pierwsza tego typu placówka w Polsce. Autorski pomysł miejscowych pasjonatów, realizowany jest od 1995 roku. Działają dwa zespoły historyczny i współczesny. Pierwszy zajmuje się zbieraniem i opracowywaniem wszelkich materiałów dotyczących historii miasta i okolic, między innymi spisuje wspomnienia dawnych mieszkańców Płońska i odtwarza biografie niektórych rodzin. Zespół współczesny zajmuje się dziejami Płońska współczesnego, opracowując je dla przyszłych pokoleń płońszczan. W mieście znajdziemy kamienicę, w której do 1906 roku mieszkał Dawid Ben Gurion, urodzony w Płońsku współzałożyciel i pierwszy premier niepodległego państwa Izrael. Z miastem związany był też Henryk Sienkiewicz, który spędził tutaj rok, pracując jako guwerner w majątku rodziny Weyherów. W XIX wieku w Płońsku mieszkał i pracował Jan Walery Jędrzejewicz. Był lekarzem, astronomem - amatorem i popularyzatorem nauki. Dzięki niemu w 1872 roku w Płońsku powstało obserwatorium astronomiczne, którego tradycje współcześnie kontynuuje koło miłośników astronomii. Płońsk szczyci się Młodzieżową Orkiestrą Dętą Con Grazia, która cieszy się uznaniem nie tylko w Polsce, ale również na arenie międzynarodowej.

Opis (streszczenie): Reportaż z różnych miejscowości Polski.

Opis (streszczenie): W tym odcinku zwiedzimy Mikołajki. Kiedy wjeżdża się do miasta i dociera do jego centrum, można odnieść wrażenie, że pobyt tutaj będzie związany głównie z żeglowaniem, jedzeniem ryb i spacerami nad wodą. Tymczasem miasto ma dużo więcej do zaoferowania. Znajduje się tu m.in. piękny, klasycystyczny kościół ewangelicko - augsburski, wzniesiony na początku lat 40. XIX wieku. Jego wnętrze urzeka pastelową kolorystyką drewnianych empor i ławek. Sufit zbudowany został z kolebkowych kasetonów, które sprawiają wrażenie trójwymiarowości. W kościele zachował się też zabytkowy prospekt organowy. Warte odwiedzenia jest też pierwsze w Polsce Muzeum Reformacji Polskiej, gdzie znajdziemy m.in. nietypowy eksponat nartę podarowaną przez Adama Małysza. Mikołajki zachwycą smakoszy ryb. W jeziorach otaczających miasto łowione są szczupaki, sandacze, miętusy oraz okonie. Zanim te kulinarne atrakcje miasta trafią na nasze stoły, trzeba je wyłowić. Rybacy sieci zarzucają wieczorem, a wyciągają wcześnie rano. Ryby są wyjmowane i wrzucane do skrzynek, a siatka jest dokładnie zwijana i przygotowywana do kolejnego wieczornego zarzucenia. Mikołajki to również miasto piosenki żeglarskiej. W 2018 roku świętowano 40 - lecie Festiwalu Szantowego, który odbywa się w Wiosce Żeglarskiej oraz w Amfiteatrze. Wieczorem dla turystów i mieszkańców organizowane są uroczyste koncerty polskich mistrzów piosenki szantowej.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Gorzów Wielkopolski - miasto z najdłuższą estakadą kolejową, torem żużlowym i najstarszym lodołamaczem w Polsce. Położone dumnie nad Wartą, szczyci się 750 - letnią tradycją. Mimo burzliwych dziejów i zniszczeń w mieście przetrwały piękne zabytki. Jednym z najciekawszych jest Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Wybudowana na fundamentach z kamienia, gotycka, z elementami stylu romańskiego od wieków dominowała w panoramie miasta. XIII - wieczna katedra podobnie jak średniowieczne mury miejskie, jest jednym z najstarszych zabytków Gorzowa. Pamiątki z dziejów miasta i regionu można zobaczyć w Muzeum Lubuskim, które mieści się w okazałej willi wybudowanej na początku XX wieku, należącej niegdyś do właściciela fabryki kabli, Gustawa Adolfa Schroedera. Będąc w muzeum koniecznie trzeba odwiedzić przylegający do willi ogród dendrologiczny. Wytyczona ścieżka edukacyjna pozwala poznać blisko 150 gatunków drzew i krzewów. Znajdziemy tu tak egzotyczne gatunki, jak złotolin japoński, jodłę kalifornijską i koreańską czy wierzbę mandżurską. Spacerując gorzowskimi uliczkami nie sposób ominąć bulwaru nadwarciańskiego. Na jego skraju możemy spotkać siedzącego w łódce Pawła Zacharka, legendarnego przewoźnika, za sprawą którego mieszkańcy przeprawiali się na drugą stronę Warty. Nad całym bulwarem rozciąga się najdłuższa w Polsce estakada kolejowa. Licząca ponad sto lat jest jednym z najpiękniej położonych zabytków techniki o unikatowym rozwiązaniu architektonicznym. Gorzów rozsławia też folklor cygański od 1989 roku z inicjatywy Edwarda Dębickiego - kompozytora, wirtuoza akordeonu, założyciela i szefa Cygańskiego Teatru Muzycznego Terno, odbywają się tu Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich Romane Dyvesa.

Opis (streszczenie): Suwałki to dawny ośrodek wielu kultur, przez który przebiegał Trakt Kowieński prowadzący z Warszawy do Petersburga. Miasto zostało założone w XVIII w. przez zakon kamedułów, w malowniczym miejscu wśród jezior i lasów. Szczęśliwie niemalże w całości zachowało swoją XIX - wieczną klasycystyczną zabudowę. Dziś można je zwiedzać szlakiem ścieżek kulturowych. Tomasz Bednarek wybiera ścieżkę klasycystyczną, na której znajduje się 21 przystanków cennych zabytków architektury. Suwałki to miasto urodzenia Marii Konopnickiej, która mieszkała tu do siódmego roku życia. Z miastem nad Czarną Hańczą związane były także inne wybitne postacie, tu urodzili się: Lechosław Marszałek, twórca słynnej kreskówki "Bolek i Lolek" oraz znakomity reżyser Andrzej Wajda, a także tu spędziła młodzieńcze lata żona marszałka Józefa Piłsudskiego Aleksandra Szczerbińska oraz wybitny malarz Alfred Wierusz - Kowalski. Kulturę w Suwałkach można chłonąć nie tylko w muzeach, ale również w plenerze. Nad malowniczym Zalewem Arkadia znajdują się rzeźby powstałe w ramach Międzynarodowego Pleneru Rzeźbiarskiego. Co roku w spotykają się tutaj rzeźbiarze z Białorusi, Litwy, Ukrainy i Polski. Uczestnicy pleneru korzystają z brył granitu, niesamowicie trwałego i opornego w pracy materiału, którym Suwalszczyzna została hojnie obdarzona przez lodowce skandynawskie. W okresie międzywojennym Suwałki były siedzibą jednego z największych garnizonów kawaleryjskich w kraju, miejscowy garnizon liczył około czterech i pół tysiąca żołnierzy. Teraz tradycje kawaleryjskie pielęgnuje Grupa Rekonstrukcji Historycznej Garnizon Suwałki, uhonorowana w swojej dziedzinie prestiżowymi nagrodami.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedzi Krynicę Zdrój. Ten słynny kurort w Beskidzie Sądeckim latem i zimą przyciąga amatorów sportów. Z kolei przez cały rok licznie ściągają tu kuracjusze, by korzystać z dobroczynnych właściwości tutejszych wód mineralnych. Zaczęto je wykorzystywać w lecznictwie już na przełomie XVIII i XIX wieku. Pierwszą pijalnię Słotwinkę zbudowano w 1806 roku. Drewniany pawilon jest najstarszym budynkiem w mieście. Prawdziwym symbolem Krynicy jest jednak Stary Dom Zdrojowy. Jego bywalcami byli m.in. Jan Matejko, Henryk Sienkiewicz oraz marszałek Józef Piłsudski. Kuracjusze i turyści korzystają też z uroków okolicznych, zalesionych gór. Bez najmniejszego wysiłku można zdobyć szczyt Góry Parkowej. Wszystko za sprawą kolejki linowo - terenowej. Uruchomiona w 1937 roku kolejka była pierwszą tego typu w Polsce i drugą w Europie. Na szczycie Góry Parkowej zaskakuje olbrzymia betonowa konstrukcja. To wybudowana w 1938 roku żelbetowa wieża dla rozbiegu saneczkarzy. To historyczne miejsce dla polskiego sportu, bo w tym miejscu narodziło się nasze saneczkarstwo. Krynicę - Zdrój ukochał największy polski tenor - Jan Kiepura. Pod koniec lat 30. minionego stulecia zainwestował w budowę nowoczesnego pensjonatu Patria. Sądeckie uzdrowisko rozsławiła w świecie sztuka Matejki z Krynicy, jak często nazywa się Nikifora. Dziś znajduje się tu największa na świecie kolekcja pamiątek po artyście oraz jego obrazów.

Opis (streszczenie): Tomaszów Lubelski, największe miasto na Roztoczu, jest jednocześnie jednym z najmłodszych. Lata temu przebiegał przez nie ważny szlak handlowy, a dziś jest doskonałą bazą wypadową w turystyczne okolice Roztocza oraz jednym z dwóch polskich miast, które może pochwalić się profesjonalnym torem wrotkarskim o nawierzchni wyczynowej. Początki miejscowości sięgają końca XVI wieku. Z inicjatywy kanclerza Jana Zamojskiego powstała osada o nazwie Jelitowo - od herbu Zamojskich. W 1612 roku nazwę zmieniono na Tomaszów - na cześć syna kanclerza Zamojskiego, a w 1621 roku miasteczku nadano przywilej lokacyjny. Współcześnie warto tu m.in. przysiąść na ławeczce doktora Petera, lekarza i społecznika, niezwykle zasłużonego dla miasta. Modrzewiowy kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Panny to z kolei jeden z najciekawszych obiektów architektury drewnianej w skali kraju i unikatowy przykład pełnego zastosowania form budownictwa barokowego w drewnie. Tomaszów i okolice to miejsca skrywające ważne świadectwa historii. W bukowych lasach wciąż pobrzmiewa echo tragicznych wydarzeń. Pomiędzy 17 a 26 września 1939 roku pod Tomaszowem stoczone zostały dwie bitwy, zaliczane do największych w kampanii wrześniowej. Bohaterską postawę Polaków upamiętnia organizowana co rok rekonstrukcja tamtych wydarzeń. W czasie II wojny światowej w pobliskim Bełżcu Niemcy utworzyli obóz pracy, a następnie obóz zagłady. Dziś działa tu Muzeum - Miejsce Pamięci, upamiętniające ofiary niemieckich zbrodni.

Opis (streszczenie): Ogrody Hortulus to rozległy teren, na którym oprócz niezwykłych kompozycji z kilku tysięcy gatunków i odmian roślin, zobaczyć można największy na świecie labirynt grabowy. Ogrody położone są w Dobrzycy - pomiędzy Kołobrzegiem a Koszalinem. Od wiosny do jesieni na oczach zwiedzających odgrywa się wspaniałe kwiatowe widowisko. Hortulus po łacinie oznacza ogródek. Ta nazwa nawiązuje do początków Ogrodów, które dziś stanowią kompleks obejmujący łącznie ponad 14 hektarów. Narodziły się z determinacji, miłości do roślin i śmiałej wyobraźni. To dzięki nim w zachodniopomorskich plenerach nieopodal polskiego wybrzeża, powstało miejsce, w którym dziś każdy może odnaleźć swój ogród marzeń. Kompleks tworzą dwa zespoły ogrodowe o odmiennym charakterze. Niepowtarzalne kompozycje roślinne Ogrodów Tematycznych to efekt inspiracji różnymi stylami i kulturami. Śródziemnomorski, japoński, wodny, a nawet ogród cienia - łącznie jest ich ponad 20, ale nie sposób je ze sobą pomylić. Każdy z Ogrodów Tematycznych Hortulus to inna kompozycja roślin składająca się na jego niepowtarzalny charakter, barwy i zapach. Oddalone o 2 km Ogrody Hortulus Spectabilis służą zarówno wypoczynkowi jak i rekreacji. Rozległy kompleks słynie z pięknych rosarióww stylu angielskim oraz Ogrodów Magii, Energii, Czasu i Przestrzeni z labiryntem grabowym. To także miejsce wydarzeń takich jak Noc Kupały i Festiwal Kwiatów Jadalnych.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedzi Świebodzin - miasto, którego historyczne centrum od czasów średniowiecza zachowało się niemal w niezmienionej formie. Najstarsze budowle, z ratuszem na czele tworzą jeden z najcenniejszych zespołów urbanistycznych w regionie. Zwiedzanie rozpoczniemy od Rynku Starego Miasta, gdzie króluje Ratusz. Budowla wzniesiona została z XIV wieku, z tego okresu zachowały się beczkowe sklepienia z kamienia polnego. W salach parteru ratusza mieści się Muzeum Regionalne. Nieopodal znajduje się Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w stylu neogotyckim z okazałymi organami, które od początku istnienia kościoła zachowały się w niemal nienaruszonym stanie. W mieście znajdziemy też ławeczkę Czesława Niemena, który dorastał tu po przeprowadzce z rodziną ze Starych Wasiliszek. Lokalne stowarzyszenie robi wszystko, by pielęgnować pamięć o twórczości tego wybitnego artysty. Świebodzin rozsławia figura Chrystusa - widoczna z dużej odległości. Rzeźba wzniesiona została w 2010 roku i jest jednym z największych pomników Chrystusa na świecie. Konkuruje z boliwijskim posągiem Cochabamby mierzącym ponad 34 metry wysokości. Jednak świebodziński Chrystus góruje nad nim dzięki koronie. Pasjonatów architektury militarnej zainteresuje Międzyrzecki Rejon Umocniony MRU, który od lat przyciąga ogromną liczbę turystów i kusi swą tajemniczością. Świebodzin i okolice słyną nie tylko z ciekawych miejsc, ale i z nietuzinkowych ludzi. Pan Jerzy Jóźwiak zbudował w swoim ogrodzie miniaturową kolejkę z pełną infrastrukturą, która zadziwia dzieci i dorosłych.

Opis (streszczenie): Lipnica Murowana, wieś w powiecie bocheńskim, oddalona jest niecałe 60 kilometrów od Krakowa. Leży w dolinie rzeczki Uszwicy. Ślady pierwszych osadników sięgają neolitu, ale dopiero od VII wieku n.e. , dogodne położenie i żyzna ziemia spowodowały, że dolina Uszwicy gęsto się zaludniła. Pierwsze oficjalne wzmianki dotyczące osady Lipnik dotyczą parafii założonej w 1141 roku. Mimo licznych najazdów była ona dobrze zasiedlona i wciąż się rozwijała, dzięki korzystnemu położeniu na szlaku handlowym między Węgrami a Krakowem. Wieś była dobrze zorganizowana, więc lokalni włodarze zaczęli zabiegać o nadanie jej większego znaczenia. Z powodzeniem w 1326 roku król Władysław Łokietek pozwolił Konradowi, sołtysowi wsi Lipnica, założyć miasto na 100 łanach frankońskich, czyli około 25 hektarach. W ten sposób wieś Lipnica stała się miastem. Rozplanowano je zgodnie ze średniowiecznym układem urbanistycznym, który zachował się do dziś. Tomasz Bednarek odwiedza najciekawsze miejsca w Lipnicy Murowanej, m.in. cmentarny kościół św. Leonarda, który w 2003 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, Izbę Regionalną, kościół św. Andrzeja oraz gospodę, w której przygotowywana jest lipnicka lipina - produkt regionalny o właściwościach leczniczych. Lipnica to niegdyś tętniące handlowym życiem królewskie miasto, a dziś cicha miejscowość, o wciąż widocznym średniowiecznym rodowodzie, cel podróży pasjonatów historii oraz pielgrzymów podążających śladami świętych.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedzi Sierpc - miasto rozsławiające uroki mazowieckiej wsi. Wszystko za sprawą tutejszego skansenu, którego walory od lat doceniają turyści i filmowcy. To właśnie tu nakręcono kultowe sceny do filmów historycznych, jak "Szwadron" Juliusza Machulskiego czy słynnej ekranizacji "Pan Tadeusza" w reżyserii Andrzeja Wajdy. Sierpecki skansen jest również jednym z większych w kraju - na 60 hektarach znajdziemy tu 11 zagród, kościół, a nawet dworek szlachecki. Obiekt w 2016 roku wygrał w internetowym plebiscycie na najciekawszy skansen w Polsce. Jest najważniejszą, ale nie jedyną atrakcją miasta. Mimo niemal 700 - letniej historii w Sierpcu nie znajdziemy typowej starówki z kamieniczkami ani rynku, ale jest za to inny dumny symbol dawnej świetności miasta - okazały klasycystyczny ratusz wzniesiony w latach 40. XIX wieku. Stanął w miejscu wcześniejszej siedziby rajców, której początki sięgają średniowiecza. Ciekawostką są też stare drewniane domy z przełomu XIX i XX wieku. Kameralna zabudowa Sierpca daje wyobrażenie, jak niegdyś wyglądały mazowieckie miasteczka. Długą historię mają sierpeckie świątynie - Kościół pw. Wniebowzięcia NMP oraz Fara pw. św. Wita, Modesta i Krescencji, której fronton widnieje w sierpeckim herbie. To najstarszy zabytek miasta. Historycy podejrzewają, że pierwszy kościół w tym miejscu powstał jeszcze w XI wieku. Najstarsze mury obecnej budowli pochodzą z XIV i XV wieku.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Krosno - urokliwe miasto nazywano przez wieki "parva Cracovia" (mały Kraków). Zwiedzanie najlepiej zacząć na krośnieńskim rynku. Spory plac o wymiarach 115 na 72 m otaczają kamienice z renesansowymi podcieniami arkadowymi. Najstarsze pochodzą z XVI wieku, z okresu wielkiego rozkwitu miasta. U progu obecnego millenium, podczas prac archeologicznych odkopano w centrum placu relikty renesansowego ratusza. Dziś można oglądać zarys dawnej budowli rajców w nowej posadzce rynku. Najbardziej charakterystyczną budowlą krośnieńskiej Starówki jest wieża Farna. Warto się wdrapać na jej szczyt, bo z wysokości 38 metrów można podziwiać nie tylko panoramę miasta, ale także Beskidu Niskiego. Krosno to miasto szkła, skąd słynne wyroby trafiały na cały świat. Dziś jedną z atrakcji jest Centrum Dziedzictwa Szkła - połączenie muzeum i interaktywnego centrum edukacyjnego. Powstało na bazie XIX - wiecznej dawnej hali targowej. Nieodłącznym elementem podkarpackiego krajobrazu są szyby i kiwony. Światowy przemysł naftowy narodził się właśnie pod Krosnem we wsi Bóbrka. To tutaj w 1854 roku powstała pierwsza kopalnia ropy naftowej na świecie. Działa nieprzerwanie do dziś, mieści także skansen i muzeum poświęcone przemysłowi naftowemu i gazowniczemu. Jedną z głównych atrakcji ziemi krośnieńskiej są malownicze ruiny zamku Kamieniec w Odrzykoniu. Zasłynęły dzięki Aleksandrowi Fredrze, który tutejszy spór sąsiedzki uwiecznił w komedii "Zemsta".

Opis (streszczenie): Ziemia kłodzka to cel kolejnej wyprawy Tomasz Bednarka. Wokół pasma górskie, w dolinach urokliwe miasteczka i popularne uzdrowiska. W centrum wiekowe miasto, stolica dawnego hrabstwa. Kraina kusi bogactwem zabytków, a krajobrazy bywają tutaj baśniowe. Jedną z najbardziej malowniczych części regionu jest Kotlina Kłodzka. Średniowieczne Kłodzko powstało w punkcie strategicznym, wypełniając dolinę pomiędzy wzgórzami. Z historią miasta można się zapoznać w wąskich korytarzach podziemnej trasy turystycznej. W głębokich piwnicach przechowywano towary, ale i chroniono się w czasie wojen i oblężeń. Kłodzko pełne jest zabytków. Ozdobą tutejszego rynku jest neorenesansowy ratusz oraz otaczające go kamienice, a nad miastem góruje XVIII - wieczna twierdza. Odwiedzając region, warto też zwiedzić barokową bazylikę w Wambierzycach, która robi kolosalne wrażenie. Prowadzi do niej 57 schodów. Imponująca fasada świątyni ma aż 52 metry wysokości. W kontraście do majestatycznego widoku z zewnątrz, wnętrze bazyliki wydaje się niewielkie. W wystroju świątyni uwagę zwraca ambona, odwołująca się do maryjnego hymnu Magnificat, oraz ołtarz z cudowną figurką Matki Bożej z Jezusem na ręku. Kolejne bogactwa ziemi kłodzkiej to jej uzdrowiska. Dawne domy zdrojowe, pijalnie wód i piękne parki można zobaczyć w Polanicy, Długopolu, Lądku, Dusznikach i w Kudowie Zdroju. Turystów zachwyci też przyroda - liczne szlaki wiodą przez Park Narodowy Gór Stołowych.

Opis (streszczenie): W tym odcinku Tomasz Bednarek odwiedzi najciekawsze miejsca na szlaku Pilicy. Jest ona najdłuższym lewym dopływem Wisły i ma ponad 300 km długości. Wzdłuż wybranego przez Tomka pięćdziesięciokilometrowego odcinka rzeki, znajdują się romańskie kościoły, zabytkowe młyny, zamek z XIV wieku oraz piękne domy zdobione dekoracjami w stylu laubzegowym. Można tu też zobaczyć jedyny na świecie niemiecki opancerzony ciągnik artyleryjski Luftwaffe. Na szlaku Pilicy zachwycają nie tylko wspaniałe zabytki, ale również piękna przyroda m.in. Rezerwat Niebieskie Źródła, gdzie woda ma wyjątkowy, wręcz niespotykany kolor.

Opis (streszczenie): W tym odcinku Tomasz Bednarek odwiedzi zamek Książ. Jego malownicze położenie na wysokim skalnym cyplu, ponad lasami, stawia go w gronie najbardziej oryginalnych rezydencji arystokratycznych w Europie. Nazwany dolnośląskim Wersalem przez ponad cztery stulecia należał do potężnego pruskiego rodu Hochbergów. To tutaj mieszkała księżna Daisy, której sława i uroda przyćmiła nawet księżniczkę Sissi. Potężny zamek w czasie II wojny światowej był przebudowywany na kwaterę główną Hitlera, w skałach wydrążono wówczas tajemnicze podziemne korytarze. Dziś jest atrakcją turystyczną, która potrafi zachwycić dosłownie wszystkich. Miłośnicy flory odkryją tarasowe ogrody i palmiarnię sprzed ponad stu lat, pasjonaci stylowych wnętrz będą podziwiać pałacowe wnętrza, a amatorzy zagadek z czasów II wojny światowej mogą eksplorować tajemnicze tunele wybudowane przez hitlerowców.

Opis (streszczenie): Tym razem Tomasz Bednarek ruszy w okolice Warszawy. Jadąc na południe wzdłuż Wisły, warto zatrzymać się w Otwocku i jego okolicach. Z jednej strony mamy miasto z uzdrowiskową historią i piękną rzeką Świder, o której pisał sam Gałczyński. Z drugiej zaś w położonym nieopodal Otwocku Wielkim możemy podziwiać przykłady sztuki ebenistycznej, czyli sztuki tworzenia mebli. W Józefowie z kolei czeka na nas unikalna kolekcja rysunków i rycin znakomitego ilustratora, który z Otwockiem i tamtejszym uzdrowiskiem miał wiele wspólnego. Na trasie tej wędrówki zobaczymy też zabytkowe drewniane budynki nawiązujące do alpejskich pensjonatów oraz rosyjskich dacz. Są one zbudowane w stylu charakterystycznym dla tej okolicy, określanym jako świdermajer. Nazwę wprowadził Konstanty Ildefons Gałczyński. Nawiązując do nazwy rzeki Świder, zabawnie przekształcił nazwę mieszczańskiego stylu biedermeier.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek zwiedza krakowskie Podgórze. Położone po drugiej stronie Wisły do 1915 roku było odrębną jednostką, jednak prezydent Juliusz Leo, w ramach projektu wielkiego Krakowa, przyłączył je do miasta - Kładką Ojca Bernatka można przejść z Podgórza na Kazimierz. Na Podgórzu znajduje się najprawdopodobniej najstarsza budowla Krakowa, czyli Kopiec Kraka, a także wzgórze Lasoty, na którym mieści się kościółek św. Benedykta, najstarszy w Krakowie. Tutaj co roku we wtorek po Wielkanocy odbywa się nieprzerwanie od średniowiecza - miejscowe święto Rękawka. Podgórze to niestety też miejsce naznaczone II wojną światową. Tu mieścił się niemiecki obóz pracy przymusowej Kraków Płaszów, w którym osadzono ludność zlikwidowanego krakowskiego getta. Filie obozu funkcjonowały też w zakładach przemysłowych, np. w należącej do Oskara Schindlera fabryce Emalia, gdzie dzisiaj działa oddział muzeum Krakowa poświęcony wojennej historii miasta. Na Placu Bohaterów Getta, na który w czasie wojny Niemcy spędzali Żydów przed wywózką do obozów śmierci, znajduje się niezwykły pomnik upamiętniający tragiczne wydarzenia. To kilkadziesiąt wykonanych z żeliwa i brązu krzeseł, na których dziś można spokojnie odpocząć i zadumać się nad losem krakowskich Żydów.

Opis (streszczenie): Lidzbark Warmiński leży w malowniczej dolinie dwóch rzek. Nazywany jest warmińską Wenecją - brzegi miasta położonego nad Łyną i Symsarną łączy ponad 20 mostów i kładek. Dzięki temu wiele tutejszych zabytków podziwiać można podczas wycieczki kajakiem lub gondolą. W mieście o ponad 700 - letniej historii zachował się średniowieczny układ urbanistyczny wraz z fragmentami murów obronnych i 4 - piętrową Wysoką Bramą, jedyną spośród trzech dawnych bram wjazdowych. Ponad lidzbarskimi dachami góruje wieża XIV - wiecznego kościoła oraz Zamek Biskupów Warmińskich, jeden z najcenniejszych zabytków architektury gotyckiej w Polsce, w 2018 roku oficjalnie uznany za pomnik historii. Określany jest mianem Wawelu Północy. Przez ponad 400 lat zamek stanowił siedzibę biskupów warmińskich, gościł także wyjątkowe osobistości. Najbardziej znanym mieszkańcem był biskup Ignacy Krasicki. Mieszkał tu także biskup Łukasz Watzenrode - wuj Mikołaja Kopernika, który sprowadził go do Lidzbarka. W przełomowym odkryciu Kopernikowi pomogły czynione tutaj obserwacje nieba. Choć ton nadaje miastu bogata historia i wysokiej klasy zabytki, nie mniejszą uwagę przywiązuje się tu do korzystania z piękna natury. Nic dziwnego, że Lidzbark Warmiński przyjęty został do Cittaslow, czyli międzynarodowej sieci miast dobrego życia. Zanim rozważymy przeprowadzkę, warto odwiedzić go choć na chwilę. Nawet krótki pobyt tutaj staje się relaksującym doświadczeniem.

Opis (streszczenie): W kolejnym odcinku odwiedzimy Środę Śląską. W średniowieczu w każdą środę tygodnia odbywał się tu jeden z największych targów w Europie. W tym bogatym mieście mieszkali zamożni kupcy. Nieprzypadkowo, to właśnie tutaj odkryto przez wieki skrywany majątek. W XIV wieku na miastem górowała wieża więzienna, do której z biegiem lat dobudowywano kolejne bryły. Dziś ratusz to zespół budynków skupionych wokół niewielkiego dziedzińca. Wewnątrz jednego z gmachów mieści się Muzeum Regionalne. Niezwykłego odkrycia dokonano w Środzie w roku 1985. Przy ulicy Daszyńskiego trwała rozbiórka nawierzchni i remont kamienic. Pewnego słonecznego dnia operator koparki pod grudami czarnej ziemi zobaczył blask. Promienie słońca odbijały się od srebrnych i złotych monet. Kilka lat później miasto ogarnęła istna gorączka złota. Na herbie Środy Śląskiej widnieją winne grona. Nie bez powodu. Okolice już od czasów średniowiecza słynęły z produkcji wina. Tradycja przetrwała. Od 2005 roku organizowane jest tu dwudniowe Święto Wina w Mieście Skarbów. Nic dziwnego, że ściągają tutaj pasjonaci enoturystyki, czyli turystyki winiarskiej, która zyskuje na popularności. Miasto może się też pochwalić Średzką Orkiestrą Dętą. W jej skład wchodzi ponad 20 zapaleńców, którzy po pracy rzucają wszystko, by stać się muzykami. Orkiestra swoim różnorodnym repertuarem uświetnia imprezy kulturalne, uroczystości patriotyczne i kościelne.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzimy Włocławek. To położone po obu stronach Wisły miasto jest jednym z najstarszych w Polsce. W kronice Galla Anonima wspomniane jako jeden z największych grodów monarchii Bolesława Chrobrego oraz dawna stolica biskupów. Od dziesięcioleci znane na całą Polskę ze swojego fajansu. Jego tradycja sięga 1873 roku, kiedy uruchomiono tutaj pierwszą z trzech fabryk tego typu. Przez lata Włocławek wypracował swoje charakterystyczne wzory zdobienia ceramiki, rozpoznawane nie tylko w kraju, ale również za granicą. Turystów zachwyci piękna architektura miasta - warto tu zobaczyć m.in. Czarny Spichrz, drewniany zabytek z przełomu XVIII I XIX wieku, Pałac Mushama wykonany w stylu eklektycznym budynek z końca XIX wieku oraz Pałac Biskupi, klasycystyczny gmach będący miejscem zamieszkania biskupów włocławskich.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Radom. Zanim w połowie XII wieku pojawiła się pierwsza wzmianka na temat miasta, działał gród obronny - Grodzisko Piotrówka - założony w II połowie X wieku w pobliżu rzeki Mlecznej. W obrębie jego fortyfikacji wzniesiono kościół św. Piotra pierwszą radomską świątynię, od której grodzisko wzięło nazwę. W 1350 roku król Kazimierz Wielki na prawie średzkim określił lokację dla nowego miasta - powstał wówczas Nowy Radom. Czasy Kazimierza Wielkiego to wielki rozkwit miasta. Dziś warto tu zwiedzić cenne zabytki sakralne, m.in. kościół św. Wacława - najstarszy murowany zabytek średniowiecznego Radomia, klasztor ojców bernardynów oraz kościół farny św. Jana Chrzciciela, w którym w został ochrzczony jeden z najwybitniejszych polskich malarzy XIX wieku Jacek Malczewski. Dziś jego prace można zobaczyć w muzeum poświęconym artyście. Radom to również miasto starych, zabytkowych parków. Najstarszy - Stary Ogród - pochodzi z I połowy XIX wieku. Już ponad 100 lat temu kwitło w nim życie sportowe - na torze kolarskim odbywały się zawody z udziałem zawodników z całego kraju. To właśnie wtedy zrodziła się rowerowa pasja radomian, podtrzymywana do dziś przez retrocyklistów. Z centrum Radomia warto dotrzeć do Muzeum Wsi Radomskiej. Ten ogromny skansen zajmuje 35 hektarów i stanowi wyjątkową ekspozycję 60 obiektów dawnego budownictwa wiejskiego, służących jako plener polskim filmowcom.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzamy Tarnowskie Góry, miasto, którego historia nierozerwalnie jest związana z górnictwem. Już na początku XVI wieku gwarkowie wydobywali tutaj rudy srebra, ołowiu, a później również cynku. Z górnictwem związanych jest tu aż 28 zabytków, które w 2017 roku zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Główną i wyjątkową atrakcją jest Zabytkowa Kopalnia Srebra, którą można zwiedzać na odcinku 1740 metrów. Inny obiekt związany z górniczym dziedzictwem miasta to Dzwonnica Gwarków. Zanim stanęła na Placu Gwarków, służyła pracownikom kopalni dolomitu w pobliskich Bobrownikach Śląskich. XIX - wieczny dzwonek, zawieszony na drewnianej wieży przez lata wzywał gwarków na kolejne szychty do kopalni. Zwiedzając miasto nie sposób pominąć rynku, gdzie można zobaczyć kamienicę Sedlaczek, w której mieści się muzeum oraz najstarsza winiarnia w mieście. Na szczególną uwagę zasługuje budynek ratusza. Ta neorenesansowo - neogotycka budowla uważana za jeden z najpiękniejszych ratuszy w regionie. Wykończony czerwoną cegłą klinkierową, z elementami granitu śląskiego i piaskowca, wyróżnia się na tle panoramy rynku. Ratusz wzniesiono pod koniec XIX wieku, a kamienna figura gwarka, wkomponowana w fasadę, podkreśla związek miasta z górnictwem. Obok zabytków industrialnych coś dla siebie znajdą też miłośnicy architektury i pięknych wnętrz. W Tarnowicach Starych, dzielnicy Tarnowskich Gór, znajduje się odrestaurowany renesansowy zamek z XVI wieku.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzimy Kazimierz Dolny - miasteczko uważane za jedno z najpiękniejszych w Polsce. Ma unikalne położenie nad malowniczym przełomem Wisły, a jego zabytkowa zabudowa wśród lessowych wzgórz od dawna inspiruje malarzy i poetów oraz przyciąga miliony turystów. Kazimierz Dolny to unikat w skali Polski, stanowi najlepiej zachowane do naszych czasów miasteczko handlowe położone na dawnym szlaku wiślanym. Do dziś można tu napotkać liczne oznaki dawnego bogactwa. Przypominają o tym nieczynne już spichlerze oraz renesansowe kamienice należące niegdyś do tutejszego patrycjatu. Zabytkowe centrum miasta z zabudową skupioną wokół rynku zostało wpisane w 1994 roku na listę Pomników Historii RP. Kazimierz to również miejsce o niespotykanych nigdzie indziej w Polsce walorach przyrodniczych. Wystarczy tylko wyjść kilkaset metrów poza centrum i już można zagłębić się w tajemnicze wąwozy lessowe, wyglądające niczym z filmów fantasy. O tym, jak kiedyś wyglądały wioski rybackie nad Wisłą, najlepiej przekonać się w Mięćmierzu - dawnej wsi, która obecnie stanowi zachodni kraniec Kazimierza Dolnego. Można tu znaleźć wiekowe chaty przeniesione z różnych miejsc Lubelszczyzny. Promem warto też wybrać się do pobliskiego Janowca; to obecnie wieś, lecz niegdyś miasto prywatne. Pamiątką po minionej świetności jest górujący nad okolicą zamek.

Opis (streszczenie): Kolejnym przystankiem na trasie podróży po Polsce jest Chełmno - zabytkowe miasto, otoczone murami obronnymi, pełne gotyckich zabytków. Jego kolebką było grodzisko we wsi Kałdus. W połowie XIII wieku miasto przeniesiono na obecne miejsce. Chełmno lokowano na prawie chełmińskim. Do dziś zachowało się tutaj wiele zabytków świadczących o danej potędze. Popularne w mieście hasło, że gotyk mają wszyscy, ale takiego gotyku jak w Chełmnie nie ma nikt, nie jest bynajmniej ukutym na wyrost. Niemal z każdej uliczki i zza każdego rogu widać średniowieczną budowlę. Sześć gotyckich kościołów świadczy o zamożności i bogactwie dawnej metropolii. Za sprawą relikwii świętego Walentego, przechowywanej od stuleci w kościele farnym oraz corocznie obchodzonych 14 lutego walentynek chełmińskich, Chełmno znane jest również jako "miasto zakochanych". Romantyczna aura roztacza się tu przez cały rok. Ławeczka zakochanych czy duże serca uformowane z roślin zachęcają do zrobienia sobie zdjęć pamiątkowych pełnych miłości. Dywany kwiatowe wprowadzają w błogi nastrój, a parkan z kłódkami przypomina o tych wszystkich, którzy się zakochali i mają klucze to swoich serc. Chełmno znane jest też z wielu legend. To również miasto Ludwika Rydygiera - wybitnego polskiego chirurga, który właśnie tu spędził najbardziej twórczy okres pracy zawodowej.

Opis (streszczenie): Chojnice nazwane przez Jana Długosza "kluczem i bramą Pomorza" szczycą się imponującą historią oraz wyjątkowym położeniem pozwalającym cieszyć się przyrodniczym bogactwem pobliskich Borów Tucholskich. W XIV wieku dostępu do pierścienia murów miejskich broniła fosa oraz trzy bramy z mostami zwodzonymi. Do dziś w dobrym stanie przetrwały fragmenty fortyfikacji z basztami i pięciokondygnacyjną bramą wjazdową prowadzącą do Starego Miasta. Brama Człuchowska to historyczna i turystyczna wizytówka Chojnic. Wysoka wieża w stylu gotyku pomorskiego to jedyna zachowana średniowieczna brama, która wraz z zachowanymi basztami obecnie jest siedzibą Muzeum Etnograficzno - Historycznego. Na chojnickim rynku ponad zabytkowymi kamienicami góruje okazały Ratusz Miejski. Od wschodu pejzażu wiekowego miasta dopełniają wieże Bazyliki Mniejszej i barokowego kościoła pojezuickiego. Ale nie tylko zabytki przyciągają do Chojnic turystów. Aby odetchnąć pełną piersią, wystarczy zaledwie 5 - kilometrowa wyprawa za miasto. Jezioro Charzykowskie jest największym jeziorem na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego, a położona nad nim miejscowość Charzykowy to ważny ośrodek sportów wodnych. Z najcenniejszego fragmentu Zaborskiego Parku Krajobrazowego wydzielono Park Narodowy Bory Tucholskie. Przez obydwa parki przebiega sieć wodnych i lądowych szlaków turystycznych. Na ich zbiegu leży jedna z najstarszych kaszubskich wsi Swornegacie, gdzie popularyzowane są kaszubskie tradycje.

Opis (streszczenie): Kolejnym przystankiem na trasie podróży Tomasza Bednarka będzie Racibórz, jedno z najstarszych miast na Górnym Śląsku. W 2017 roku świętowało jubileusz 800 lat nadania praw miejskich. Do XVI wieku miastem rządzili Piastowie. Jedną z najciekawszych i historycznie najważniejszych budowli w mieście jest Zamek Piastowski. Znajdziemy w nim średniowieczną kaplicę, nazywaną perłą śląskiego gotyku. Warte odwiedzenia jest też muzeum, mające swą siedzibę w XIV - wiecznym pokościelnym budynku, należącym niegdyś do sióstr dominikanek. Znajduje się tu niezwykły eksponat - mumia Dżed - Amonet - ius - anch w połowie XIX wieku wyjęta ze swego grobu i sprzedana. Podążając szlakiem historycznych perełek Raciborza, warto zatrzymać się przy późnobarokowej Kolumnie Matki Bożej. Wykonał ją w pierwszej połowie XVIII wieku wiedeński rzeźbiarz Jan Melchior Oesterreich. Ciekawym miejscem jest też Obserwatorium Geofizyczne Polskiej Akademii Nauk. Powstało w latach 20. XX wieku i stało się miejscem pracy wybitnego profesora Karla Mainka. Naukowiec sam skonstruował trzy urządzenia sejsmograficzne, które umieścił w piwnicach obserwatorium. Zaledwie kilka kilometrów od centrum Raciborza znajduje się Arboretum Bramy Morawskiej. Położone jest na terenie dawnego lasu w dzielnicy Obora. Obszar ten stanowi część Parku Krajobrazowego Cysterskich Kompozycji Krajobrazowych Rud Wielkich. Warto też odwiedzić położone 20 km od Raciborza Rudy. Ich najważniejszych zabytkiem jest odrestaurowany Pocysterski Zespół Klasztorno - Pałacowy.

Opis (streszczenie): W kolejnym odcinku serii podróżniczej docieramy do Lubartowa - miasta, które otrzymało przywilej lokacyjny 29 maja 1543 roku. Jego nazwa wiąże się z rodami właścicieli: Firlejów herbu Lewart i Sanguszków pochodzących od legendarnego Lubarta. Najokazalszym budynkiem w Lubartowie jest pałac, który powstał w miejscu zamku zbudowanego przez Firlejów. Budynek pierwotnie był przysadzistą konstrukcją, która częściowo spłonęła w 1705 roku. Pałac został odbudowany w stylu barokowym przez księcia Pawła Karola Sanguszkę.

Opis (streszczenie): Ponadczasowa seria podróżnicza, wpisująca się w cykl inicjatyw promujących i popularyzujących Polskę ze względu na jej potencjał historyczny, kulturowy, przyrodniczy i rekreacyjny. Tomasz Bednarek odwiedza najpiękniejsze i najciekawsze miejsca w wielu zakątkach kraju, wędrując nie tylko szlakiem tłumnie odwiedzanym przez turystów, ale docierając również do miejsc, o których wiedzą nieliczni.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzamy Lubin. Zwiedzanie zaczynamy w centrum, zastanawiając się nad koncepcją rewitalizacji tego miejsca. Przestrzeń jest ogromna, ławki rozmieszczone w nieoczywisty sposób. I tu pierwsze zaskoczenie: z lotu ptaka płyta rynkowa skrywa historyczną informację - został na niej odwzorowany dawny plan zabudowy tego miejsca. Do lat 50. XX wieku znajdował się tutaj rząd kamieniczek. Dziś można odnieść wrażenie, że układ rynku przypomina scenografię thrillera "Dogville", duńskiego reżysera Larsa von Triera.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Piłę. Wiele miast w Polsce i Europie może pozazdrościć jej pięknej i dzikiej rzeki, która przepływa przez sam środek miasta. Gwda jest nie tylko łamańcem dla języka, ale i jej nieregulowany nurt łamie się malowniczo. Meandrująca rzeka stanowi wielki walor przyrodniczy i jest także popularnym szlakiem kajakowym. W sercu miasta znajduje się olbrzymi plac ukształtowany w latach 60. XX wieku. Jeszcze 80 lat temu w tym miejscu mieścił się brukowany Nowy Rynek - najelegantszy plac w Pile, z ratuszem oraz kościołem ewangelickim. Ten świat przestał istnieć na początku 1945 roku, kiedy Armia Czerwona doszczętnie zniszczyła historyczne centrum. W swoich dziejach miasto wielokrotnie dotknęły dramatyczne wydarzenia. Piła obróciła się w perzynę podczas potopu szwedzkiego, po rozbiorach Polski była silnie germanizowana, a po 1918 roku pozostawiona w granicach Niemiec. Mimo to nie tylko przetrwała, ale i przeobraziła się w nowoczesne i zielone miasto. Dziś warto je odwiedzić chociażby z uwagi na najbardziej znanego pilanina - Stanisława Staszica. Ten słynny mąż stanu uhonorowany został tutaj nie tylko odlaną z brązu ławką, ale i popiersiem umieszczonym w parku swojego imienia czy monumentalnym pomnikiem ustawionym przy bulwarach nad Gwdą. Ma też swoje muzeum biograficzne, które powstało w jego dawnym domu rodzinnym.

Opis (streszczenie): Tym razem cofniemy się do wydarzeń sprzed ponad 700 lat. W XIII wieku Polska była w apogeum rozbicia dzielnicowego, które podzieliło kraj na małe, niezależne od siebie księstwa. Zwyczajowe prawo Piastów zapewniało każdemu członkowi rodu ojcowiznę, a że dynastia szybko się rozrastała, trzeba było wciąż wydzielać kolejne części i tworzyć nowe księstwa. Jednym z nich było Księstwo Świdnicko-Jaworskie, najpotężniejsze i najbogatsze na Śląsku. Jego świetność przetrwała w świadomości mieszkańców i w olśniewającej architekturze. To tu - w Jaworze i Świdnicy - odwiedzimy niezwykłe drewniane kościoły, zamek w Bolkowie z unikatową na skalę Europy wieżą z dziobem czy jeden z najlepiej zachowanych w Polsce zespołów kamienic na świdnickim rynku. Trudno znaleźć drugie takie miejsce, gdzie można tak dosłownie dotykać historii, zachowanej w formach skalnych, przyrodzie, kamieniu, drewnie, glinie i wreszcie: w ścianach wiekowych kamienic. A wszystko to w dostojnym cieniu Sudetów.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Sanok - miasto zwane nieoficjalnie bramą Bieszczad. Na każdym kroku widoczne są tu ślady wielokulturowego pogranicza. Od wieków stykały się tutaj wpływy Bizancjum i Zachodu, a bogato zdobione cerkwie sąsiadowały z kościołami. To tu żył i tworzył Zdzisław Beksiński, jeden z najwybitniejszych polskich malarzy współczesnych. Sanok, jak na niewielkie, 40-tysięczne miasto, ma sporo do zaoferowania. To idealne miejsce dla pasjonatów sztuki współczesnej oraz dla osób ceniących przyrodę. Tych, którzy tu przyjeżdżają, zachwyca bogactwo kultury ludowej pogranicza, czyli doskonale zachowane ślady po Łemkach, Bojkach czy Pogórzanach. Klimat kresowy najlepiej można poczuć w tutejszym Muzeum Budownictwa Ludowego, które jest największym skansenem w Polsce i zarazem jednym z największych muzeów tego typu w Europie.

Opis (streszczenie): Na północ od Wrocławia rozciągają się Wzgórza Trzebnickie oraz Dolina Baryczy. To dwie sąsiadujące ze sobą krainy, które przyciągają turystów nie tylko bogatą historią i wyjątkowymi zabytkami, ale i unikatową przyrodą. Wzgórza Trzebnickie to miejsce spektakularnych wykopalisk antropologicznych i najbardziej urozmaicona pod względem rzeźby część Wału Trzebnickiego zwanego popularnie Górami Kocimi. Z kolei Dolina Baryczy jest jednym z najcenniejszych miejsc w Polsce pod względem przyrodniczym - przede wszystkim ze względu na żyjące tam gatunki ptaków. Tomasz Bednarek rusza w podróż, odkrywając po drodze archeologiczne wykopaliska, średniowieczne klasztory, XIX - wieczne uzdrowisko i piękną przyrodę z unikatowym ptactwem i drzewami.

Opis (streszczenie): Kopiec Kościuszki - usypany w latach dwudziestych XVIII wieku był hołdem złożonym przez naród, trwałym pomnikiem ku czci wielkiego bohatera. Położony na krakowskim Zwierzyńcu na wzgórzu św. Bronisławy był świadkiem historii XIX- i XX-wiecznej Polski. Tomasz Bednarek opowiada tę historię i pokazuje najważniejsze punkty - Muzeum Kościuszkowskie (a w nim cenne pamiątki po Naczelniku), kaplicę pod wezwaniem św. Bronisławy, a także położony tuż obok cmentarz salwatorski, na którym są pochowani znani Polacy, m.in. Stanisław Lem.

Opis (streszczenie): Jeden z największych pałaców doby romantyzmu w Europie znajduje się w Kamieńcu Ząbkowickim na Dolnym Śląsku. Wybudowała go Marianna Orańska - wyemancypowana arystokratka, autorka skandalu, który wstrząsnął królewskimi dworami w połowie XIX wieku. Rezydencja w Kamieńcu Ząbkowickim to po Książu drugi co do wielkości pałac na Dolnym Śląsku ma około 20 tys. metrów kw. powierzchni. Budowla przyciąga niezwykłą atmosferą, jakby ziściła się w niej wizja romantycznego malarza czy poety. To połączenie zamku szkockiego z echem gotyckiej warowni krzyżackiej. Przed pałacem od strony Kamieńca Ząbkowickiego roztacza się siedem poziomów tarasów w stylu klasycznym. W czasach świetności znajdowały się tu liczne sadzawki i aż kilkadziesiąt wodotrysków. Nie brakowało romantycznych sztucznych grot, jak i marmurowych posągów. Wodne tarasy były tak słynne, że właściciele kamienieckiego pałacu postanowili je udostępnić zwiedzającym. Fontanny pobierały jednak tak gigantyczne ilości energii elektrycznej, że uruchamiano je tylko na kilka godzin w tygodniu. Dawny blask pałac zaczął tracić po II wojnie światowej. Dopiero w ostatnich latach zaczęto przywracać mu dawną świetność, udostępniając go w 2013 roku turystom, którzy mogą oglądać dzieło Marianny Orańskiej w coraz piękniejszej odsłonie. Odwiedzając Kamieniec Ząbkowicki, warto też zobaczyć zespół zabudowań po opactwie cysterskim. Zakon ten przybył tutaj w XIII wieku i przez stulecia nadawał rytm życia całej lokalnej społeczności.

Opis (streszczenie): Tym razem docieramy do Ustki. Ze względu na turystyczny i uzdrowiskowy charakter to miasto jest bardzo popularnym miejscem wypoczynku. Może poszczycić się wyjątkową lokalizacją - położone nad morzem, wśród wzgórz, w dolinie rzecznej. Ustka ma ponad 700 - letnią historię i już w średniowieczu obsługiwała cały handel morski Ziemi Słupskiej. Zwiedzanie warto zacząć od kościoła Najświętszego Zbawiciela, w którym można posłuchać zabytkowych organów; to jedne z nielicznych zachowanych dzieł organmistrza Christiana Friedricha Voelknera. W świątyni znajduje się też m.in. XVII - wieczny obraz upamiętniający katastrofę z 1672 roku, podczas której zatonął ustecki żaglowiec. Kolejnym przystankiem na trasie spaceru jest ratusz miejski, wybudowany w 1911, o czym przypomina data umieszczona pod zegarem. Uroki Ustki doceniają kuracjusze. Częstym gościem usteckiego uzdrowiska była Irena Kwiatkowska, która w pełni korzystała z walorów leczniczych miasta. Status uzdrowiska nadano Ustce w 1988 roku. Miejscowość okazała się idealnym miejscem na tak zwaną talasoterapię, czyli uzdrawianie morzem. Na dodatek tutejsze plaże kuszą złocistym, miękkim piaskiem, a ich szerokość pozwala na wygodne plażowanie lub swobodną jazdę konno. Dzika, niczym nieograniczona przyroda, szczególnie o wschodzie lub zachodzie słońca, jest wyjątkowo piękna, a każda chwila spędzona na łonie natury, w takich okolicznościach, bezcenna.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza pałac w Pławniowicach, sprawdza też, jak działała stacja wodociągowa napędzana parą wodną oraz jakim rzemiosłem jest trudna sztuka ludwisarstwa. Zobaczymy też ruiny pałacu w Ujeździe oraz wieżę zamku w Toszku. Wędrówkę po malowniczej okolicy rozpoczniemy właśnie w Pławniowicach. Trzyskrzydłowa budowla pałacu w stylu neomanieryzmu niderlandzkiego wzniesiona została w latach 80. XIX wieku. Gmach, usytuowany na planie podkowy, liczy sobie 7 wież, wykonany jest z cegły, elementów piaskowca i sztukaterii. Wokół rozpościera się romantyczny ogród krajobrazowy. Charakteryzuje się on zgeometryzowaną przestrzenią, neorenesansowym charakterem rzeźby oraz układem biegnących po krzywej ścieżek. Park porastają wyjątkowe okazy drzew. Najlepszym przykładem jest dąb szypułkowy, którego średnica dochodzi do 480 cm. Na terenie parku podziwiać można również egzotyczne gatunki drzew: miłorząb japoński, choinę kanadyjską czy cypryśniki błotne, drzewo pochodzące ze wschodnich stanów USA i Meksyku, które żyje nawet do 1000 lat. W niedalekich Poniszowicach, na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego, znajduje się Kościół św. Jana Chrzciciela i Matki Bożej Częstochowskiej. Dzieje parafii sięgają XII wieku. Kościół mniej więcej w tym kształcie powstał pod koniec wieku XV i od tamtego czasu uległ tylko niewielkim rozbudowom. Obok zbudowanej z drewna modrzewiowego świątyni, stoi XVI - wieczna dzwonnica.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzamy Tomaszów Mazowiecki. Początki miasta sięgają roku 1788. To wtedy nad rzeką Wolbórką powstała niewielka osada. Zamieszkali w niej pracownicy zatrudnieni przy wytopie żelaza w wielkim piecu hutniczym, zbudowanym przez właściciela okolicznych dóbr - hrabiego Tomasza Ostrowskiego. W następnych latach powstały kolejne obiekty produkcyjne, tworząc niewielki ośrodek hutniczy i metalurgiczny. W 1805 roku nowym właścicielem osady został najstarszy syn jej założyciela Antoni Ostrowski, który postawił na przemysł włókienniczy. Tomaszów to miasto o stosunkowo niedługiej historii. Mimo że prawa miejskie otrzymał dopiero w 1830 roku, może pochwalić się bogatym zbiorem zabytków. Można tu zobaczyć m.in. klasycystyczny pałac rodu Ostrowskich, stylową kamienicę rodziny Knothe oraz okazałą willę wybitnego lekarza i działacza społecznego Jana Serafina Rodego. Bogactwem Tomaszowa jest piasek tak wyjątkowy, że trafia aż do Emiratów. Miejscową atrakcją i unikatem na miarę Europy jest też Rezerwat Przyrody Niebieskie Źródła, położony w dolinie Pilicy. Spękane wapienie jurajskie, z których wytryska woda przybierają niebiesko - błękitno - zieloną barwę. Dodatkowego uroku nadają pulsujące gejzery z piasku podrzucanego przez źródlaną wodę. Tomaszów Mazowiecki to również kuźnia talentów polskiego łyżwiarstwa szybkiego. To stąd pochodzi Jaromir Radke, dwukrotny olimpijczyk. Na olimpiadzie w Lillehammer zajął wysokie 5. miejsce - najlepsze wywalczone przez reprezentanta Polski na tych igrzyskach.

Opis (streszczenie): Płock to miasto, do którego chce się wracać, dlatego odwiedzamy je ponownie. Leży nad szeroką doliną Wisły, a jego historia jest ściśle związana z rzeką. Nie przez przypadek pogańscy Słowianie na naturalnej skarpie założyli pierwszy gród, który dał początek kolejnym siedzibom mazowieckich władców. Tu krzyżowały się też ważne szlaki handlowe - lądowe i rzeczne. Płock wiele zawdzięcza Konradowi Mazowieckiemu, który na przełomie XII i XIII wieku położył fundamenty pod silne Księstwo Mazowieckie, a w 1237 roku nadał miastu akt lokacyjny. Aby lepiej poznać dzieje Płocka, trzeba się cofnąć do wieku XI - do czasów panowania Władysława Hermana, pradziadka Konrada. Władysław Herman osiadł w Płocku, dzieląc kraj pomiędzy siebie i dwóch synów. Jednym z nich był Bolesław Krzywousty, który ostatecznie przejął władzę po ojcu. Obaj, niezwykle ważni z punktu widzenia historii miasta książęta, sprawowali władzę z Płocka, który przez 59 lat pełnił rolę stolicy państwa polskiego, stając się najważniejszym miastem na Mazowszu.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza najpiękniejsze i najciekawsze miejsca w wielu zakątkach kraju, wędrując nie tylko szlakiem tłumnie odwiedzanym przez turystów, ale docierając również do miejsc, o których wiedzą nieliczni. Tym razem odwiedzimy Sochaczew - doskonały przykład na to, że małe miasta mają swoją wielką historię. Sochaczew wielokrotnie niszczony i odbudowywany, dziś jest prawdziwą gratką dla miłośników historii, muzyki, kolei i sportu. Początki osadnictwa na tutejszym wzgórzu zamkowym przypadają na XII wiek, gdy funkcjonowała tu osada. W drugiej połowie XIV wieku stanął pierwszy zamek murowany. Był świadkiem pewnego bardzo ważnego dla dziejów Polski wydarzenia. To właśnie tutaj 27 kwietnia 1377 roku uchwalono Statut Mazowiecki. Był to pierwszy w historii Mazowsza dokument regulujący wszystkie dziedziny prawa, zwłaszcza przebieg rozpraw sądowych. Inne zapisane na kartach historii wydarzenie miało miejsce na początku II wojny światowej. Rozegrała się tu największa batalia Kampanii Wrześniowej - Bitwa nad Bzurą.

Opis (streszczenie): W Krainie Wielkich Jezior, na przesmyku pomiędzy jeziorami Kisajno i Niegocin leży Giżycko - miasto z historyczną twierdzą i obrotowym mostem, do którego otwarcia wystarczy siła mięśni jednego człowieka. To tu zjeżdżają miłośnicy plażowania, smacznych ryb i głodni wrażeń wodniacy. Zwiedzanie Giżycka warto rozpocząć od atrakcji, która dosłownie dzieli i łączy miasto nazywane Żeglarską Stolicą Polski. XIX - wieczny most obrotowy na Kanale Giżyckim jest unikatem w skali Europy. Na kontynencie są dwie takie przeprawy, ale tylko jedna czynna i to właśnie tutejsza. Każdego dnia wzdłuż kanału przepływają setki łodzi. Swoisty tranzyt wodny przez samo centrum wprowadza pewien rytm w życie mieszkańców. Na tablicach informacyjnych rozmieszonych w przestrzeni miasta można się dowiedzieć, kiedy most będzie otwarty, a kiedy zamknięty. I tak na przykład przegapienie godziny 16.00 skutkować może uwięzieniem na tak zwanej Wyspie Giżyckiej na bagatela, 1, 5 godziny. Przystanek obowiązkowy na trasie wędrówki to Twierdza Boyen - największa gabarytowo atrakcja Giżycka. Ta XIX - wieczna pruska fortyfikacja nigdy nie została zdobyta i do dziś stanowi unikatowy zabytek architektury na skalę Europy. Ruszając na wodę, można przyjrzeć się stolicy polskiego żeglarstwa z odpowiedniej perspektywy. Wzdłuż linii brzegowej jeziora Niegocin rozciąga się największy pasażerski i jachtowy port na Mazurach. Tutejsze jeziora przyciągają nie tylko turystów, ale także ekipy filmowe. W 1962 roku między innymi na jeziorze Kisajno i właśnie w Giżycku Roman Polański nakręcił "Nóż w wodzie". Dostał nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Gniezno - jeden z najważniejszych ośrodków w czasach tworzenia polskiej państwowości. To właśnie tu na Wzgórzu Lecha stanął gród, który z czasem stał się siedzibą władców piastowskich i miejscem ich koronacji. Ufundowana w tym miejscu pierwsza kamienna świątynia przez kolejne wieki była rozbudowywana. Z czasem - po ostatniej gnieźnieńskiej koronacji - podjęto decyzję o budowie katedry gotyckiej, która do dziś góruje nad Gnieznem, a w 1994 roku została wpisana na listę Pomników Historii RP. W skansenie archeologicznym w podziemiach katedry możemy obejrzeć romańskie grobowce oraz kamienne fundamenty stojących w tym miejscu przed wiekami świątyń. Mieści się tu również nekropolia prymasów Polski związanych z Gnieznem. Najstarszym jest domniemany grób pierwszego arcybiskupa gnieźnieńskiego i przyrodniego brata św. Wojciecha Radzima Gaudentego, w nowszych spoczywają prymasi Polski, m.in. znany bajkopisarz i poeta arcybiskup Ignacy Krasicki. W katedrze znajduje się sarkofag z relikwiami św. Wojciecha oraz słynne Drzwi Gnieźnieńskie - jeden z nielicznych zachowanych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. Na odlanych z brązu skrzydłach, w osiemnastu kwaterach, przedstawiono sceny z życia św. Wojciecha. W Gnieźnie warto też odwiedzić Muzeum Archidiecezjalne, w którym znajduje się jeden z najbogatszych skarbców kościelnych w Polsce, Muzeum Początków Państwa Polskiego oraz Muzeum Zabytków Kultury Technicznej, zlokalizowane w dawnych koszarach 12. Regimentu Dragonów.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Zamość - miasto idealne, o którym śnili w renesansie filozofowie i architekci. Sławią je takie przydomki jak: perła renesansu czy Padwa północy. Jego nazwa pochodzi od nazwiska założyciela kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. W historii cywilizacji w pełni urzeczywistniono tylko kilka wizji miast idealnych. Dlatego Zamość jest unikatem na skalę światową. Jan Zamoyski zbudował to miasto na surowym korzeniu w niespełna 20 lat. W tym dziele wspomagał go włoski architekt Bernardo Morando. Kwintesencją Zamościa jest Stare Miasto, wyglądające wciąż jak za czasów hetmana Zamoyskiego. Przecinające się pod kątem prostym uliczki, równa wysokość zabudowy oraz szlachetne proporcje zdradzają renesansowe zamiłowanie do harmonii i porządku. Do miasta - twierdzy Zamość prowadziły niegdyś trzy bramy, a w XIX wieku dobudowane dodatkowe dwa wjazdy. Szczęśliwie wszystkie pięć zamojskich bram przetrwało do naszych czasów. Dziś stoją otworem dla wszystkich, którzy chcą tu przyjechać. A powodów jest wiele, choć koneserów sztuki i zabytków przyciąga najbardziej unikalny zespół Starego Miasta, który od 1992 roku widnieje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Ostrowiec Świętokrzyski - miasto, w którym kluczową rolę odegrało hutnictwo. Początki tego przemysłu sięgają tutaj pierwszej połowy XIX wieku, kiedy powstały dwa zakłady wielkopiecowe, na długie lata determinując losy miasta i jego mieszkańców. Intensywny rozwój huty nazywanej wówczas Zakładami Ostrowieckimi to okres dwudziestolecia międzywojennego, kiedy produkowano dla strategicznych gałęzi przemysłu m.in. stoczniowego i zbrojeniowego. W tym czasie Ostrowiec stał się ważnym ośrodkiem Centralnego Okręgu Przemysłowego flagowej inwestycji II Rzeczpospolitej. Ślady hutniczych tradycji widać też w okolicy - ruiny walcowni w Nietulisku Dużym to gratka dla wszystkich miłośników zabytków industrialnych. Zwiedzającym Ostrowiec warto polecić dawną cukrownię Częstocice, gdzie pielęgnowana jest pamięć o polskim cukrownictwie. Dawny browar to z kolei architektoniczna perełka, która właśnie poddawana jest gruntownej rewitalizacji. Znajdujący się nieopodal centrum kirkut to dziś jedyna pozostałość po społeczności żydowskiej, która pod koniec XIX wieku stanowiła ponad 80% mieszkańców miasta. Ciekawa jest też barokowa kolegiata św. Michała Archanioła oraz zbudowany w stylu zakopiańskim drewniany kościół nazywany fabrycznym. Prawdziwą perłą turystyczną są pobliskie Krzemionki - kompleks prahistorycznych kopalni krzemienia pasiastego to jeden z najciekawszych i największych obiektów tego typu na świecie. Jego wyjątkowość wynika z doskonale zachowanych hałd górniczych i zagłębień poszybowych, a zwłaszcza podziemi kopalń, które pomimo upływu tysięcy lat dotrwały do naszych czasów w prawie niezmienionym stanie. Cały kompleks został uznany za pomnik historii RP.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek odwiedza Rydzynę, miasteczko w Wielkopolsce zwane perłą polskiego baroku. W ciągu 600 - letniej historii związane było z największymi rodami Rzeczypospolitej. Miejscowość słynie z zamku, który przez jakiś czas był rodową siedzibą króla Stanisława Leszczyńskiego. W Wielkopolsce nie było większej i wspanialszej rezydencji magnackiej. To, co wyróżnia Rydzynę spośród innych miast, to zachowany barokowy układ urbanistyczny z XVIII wieku, który stanowi unikat na skalę europejską. Architekt Karol Marcin Frantz podkreślił w planie ulic wagę zamku magnackiego i połączył go z rynkiem ulicą. Główna oś biegnie od ratusza przy rynku aż po zamek i jego rozległy park. Do tego, od głównego placu miejskiego rozciągają się promieniście kolejne ulice. Malowniczy rynek stanowi serce Rydzyny. W jego geometrycznym środku, zarazem miejscu przecięciu wszystkich osi widokowych, wzniesiono w 1761 roku rokokowy pomnik Trójcy Świętej. W Rydzynie na każdym kroku można spotkać zabytek z epoki baroku. Na przykład kolorowe przyrynkowe kamienice, których szczyty zdobią woluty, czy ratusz z 1752 roku z charakterystyczną wieżyczką. Rydzynę wraz z magnacką rezydencją uznano w 2017 roku za Pomnik Historii RP. W pobliżu warto też zobaczyć kolejną imponującą budowlę - Pałac Mielżyńskich we wsi Pawłowice, z której wywodził się ród Wierzbnów - założycieli Rydzyny.

Opis (streszczenie): Braniewo określano niegdyś jako Ateny Północy. Na kartach historii zapisało się jako jeden z ważniejszych ośrodków szkolnictwa i nauki w Polsce. W średniowieczu zaliczane było do miast morskich, stanowiąc dla całej Warmii okno na świat, pośredniczyło w całym warmińskim handlu zagranicznym, posiadało prawo składu. W połowie XIV wieku zostało włączone do słynnego związku miast portowych Hanzy, a wypływające statki docierały do portów w Anglii, Szwecji, Danii i Holandii. Braniewo to pierwsza stolica Warmii i jedno z najstarszych miast w Polsce. Jego początki sięgają 1240 roku, kiedy to Krzyżacy wybudowali drewnianą warownię. W 1254 roku osada otrzymała prawa miejskie, a po po odbudowie zniszczeń spowodowanych powstaniem pruskim, trzydzieści lat później Braniewo ponownie otrzymało przywilej lokacyjny.

Opis (streszczenie): Tomasz Bednarek gości w Rybniku - mieście tajemniczego Zalewu Rybnickiego, malowniczych familoków i pokładów górniczych tradycji. Zwiedzanie warto rozpocząć od rynku, w którego płytę wmurowane zostały pamiątkowe tablice przypominające ważne fakty z dziejów miasta, m.in. wizytę marszałka Józefa Piłsudskiego w 1922 roku. Miasto ma bogate tradycje przemysłowe. Przemysł zaczął się tu rozwijać od końca XVIII wieku, kiedy powstała kopalnia, jedna z pierwszych na Górnym Śląsku. Dziś Zabytkowa Kopalnia Ignacy udostępniona jest do zwiedzania, stanowiąc Industrialne Centrum Kultury, które umiejętnie łączy funkcje muzealne, artystyczne i kulturalne. Koniec XVIII wieku to swoisty boom osadniczy - do Rybnika zaczęło przybywać wielu nowych mieszkańców i stopniowo wzrastało zapotrzebowanie na mieszkania dla nich. W mieście zbudowano osiedla robotnicze, m.in. w dzielnicy Chwałowice, gdzie mieszkało ponad 500 rodzin górniczych. Zabudowa składa się z dwukondygnacyjnych ceglanych budynków, ułożonych na planie prostokąta i pokrytych dachem dwuspadowym. Zabudowa pochodzi z początku XX wieku. Chlubą miasta jest zalew stworzony na potrzeby Elektrowni Rybnik. Od maja do października temperatura wody nie spada poniżej 15 stopni Celsjusza. Zimą unoszą się nad nią kłęby pary. Nigdy nie zamarza, nawet kiedy nadchodzą srogie zimy, lodem pokrywa się tylko częściowo. Dla pasjonatów natury w Rybniku nie lada gratką będzie malownicza rzeka Ruda, która zachęca do sportów wodnych. Szczególnie upodobali ją sobie miłośnicy kajakarstwa; rzeka meandrując, tworzy swoisty tor przeszkód.

Opis (streszczenie): Tym razem docieramy do Oleśnicy, miasta położonego 30 km od Wrocławia. To tu z całego świata zjeżdżają mistrzowie sztuk cyrkowych. Przez trzy dni niebo poprzecinane jest taśmami tzw. highlinerów, a odgłosy oklasków i śmiechy mieszkańców odbijają się echem od murów jednego z najpiękniejszych zamków Dolnego Śląska. Według dokumentów lokacyjnych Oleśnica ma ponad 760 lat. Z założenia miała być miastem obronnym. Została otoczona murami, w których umieszczono kilka bram wjazdowych. Do dziś przetrwała jedynie Brama Wrocławska, dawniej zwana Trzebnicką, w której wnętrzach znajduje się teraz galeria sztuki. Oleśnica to miasto wielu wież, kilka z nich należy do zwartego kompleksu architektonicznego, na który składają się zamek i bazylika. Na udostępnionej do zwiedzania wieży zamkowej znajdują się kamienne figury lwów. Zwierzęta trzymają w łapach tarcze, na których wygrawerowane zostały ważne daty. Na przykład rok 1891 - wtedy odnowiono wieżę.

Opis (streszczenie): Kwidzyn to miasto, w którym można zobaczyć obiekt wyjątkowy - wspaniały zamek z intrygującą wieżą, połączony z imponującą katedrą. Obydwie budowle tworzyły nie tylko jedną bryłę architektoniczną, ale również jedną całość obronną, będąc niepowtarzalnym tego typu rozwiązaniem na terenie państwa zakonnego. Zwiedzającym zamek warto polecić m.in. dormitorium - sypialnię dawnych kanoników, którzy zgodnie z krzyżacką regułą odpoczywali w jednej, wspólnej sali. Z kolei sala archiwum i kancelarii kapituły pomezańskiej uznawana jest za najlepiej zachowane tego typu wnętrze w zamkach krzyżackich. Odkryte niedawno oryginalne czternastowieczne freski wciąż są przedmiotem badań, a ich wielka wartość jest jednak bezsporna. Druga część niezwykłej kwidzyńskiej budowli - katedra - zwraca uwagę surowością - to pozostałość po latach, gdy świątynia należała do protestantów. Wyjątkową postacią związaną z Kwidzynem jest błogosławiona Dorota z Mątów. Jako mistyczka porównywana jest do innych wielkich, na przykład do św. Brygidy. Na własną prośbę Dorota została zamurowana w samotnej celi, kontaktując się ze światem jedynie przez maleńkie okienko. Wkrótce po śmierci zaczął się szerzyć jej kult, a grób Doroty stał się celem pielgrzymek. Kwidzyn od wieków był miastem przygranicznym. Po plebiscycie z 1920 roku pozostał w granicach Prus, jednak zlokalizowane nieopodal miejscowości - Janowo, Bursztych, Kramrowo, Nowe Lignowy i Pólko Małe utworzyły tak zwaną Małą Polskę, a w roku 1934 powstała tu najmniejsza gmina II Rzeczpospolitej.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzamy Łazienki Królewskie. Ten wyjątkowy ogród i budynki stanowią zapis kilku wieków historii Polski. Są dobrze naoliwioną maszyną, którą napędzają ręce dziesiątków pracowników - pasjonatów. W programie pokażemy efekty ich codziennej pracy i opowiemy o historii tego niezwykłego miejsca. Początki sięgają końca XVII wieku, kiedy u podnóża Zamku Ujazdowskiego pobudowano dwa pawilony: Ermitaż i Łaźnię. Oba budynki - zaprojektowane przez Tylmana z Gameren - powstały na zlecenie księcia Stanisława Lubomirskiego. W 1764 roku bogactwo książęcej łaźni zainspirowało samego króla Stanisława Augusta tak bardzo, że postanowił zaadaptować ten teren na swoją letnią rezydencję. Wynajęci przez króla architekci - Włoch Dominik Merlini i pochodzący z Drezna Jan Christian Kamsetzer - dostali zadanie przekształcenia barokowej łaźni w klasycystyczny Pałac na Wyspie. Reprezentacyjny budynek z przyległymi stawami i ogrodem stał się na wieki główną wizytówką miasta, a dziś to żelazny punkt przewodników po Warszawie. Nie zmienia to faktu, że miejsc wartych odwiedzenia jest w Łazienkach Królewskich znacznie więcej.

Opis (streszczenie): Krzeszów to niewielka, leżąca na uboczu miejscowość. Uznawana jest za stolicę duchową Dolnego Śląska, ale przyciąga nie tylko wiernych. Znajdujące się tu Opactwo Cystersów określane jest mianem Europejskiej Perły Baroku. Pierwszych zakonników benedyktynów - osiedliła tutaj w XIII wieku Anna Przemyślidka, wdowa po Henryku Pobożnym. Niezwykły rozkwit opactwa to z kolei przełom wieków siedemnastego i osiemnastego, czas triumfu kontrreformacji. Kamień węgielny pod budowę kościoła pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny położono w roku 1728, niedługo po rozbiórce wcześniejszego kościoła gotyckiego. Konsekracji świątyni dokonano siedem lat później. Bazylika ma sto osiemnaście metrów długości, a jej wieże - 71 metrów wysokości, co decyduje o niezwykle harmonijnym kształcie budowli. W przylegającym bezpośrednio do świątyni Mauzoleum, spoczywają zasłużeni dla klasztoru władcy z dynastii Piastów - Bolko Pierwszy - fundator opactwa i jego wnuk, Bolko Drugi. Bolko Trzeci zaś, zabity ponoć w wieku trzech lat kamieniem rzuconym przez nadwornego błazna, jest opiewany przez epitafium rozdzielające ich sarkofagi. Krzeszów to dzieło opatów wizjonerów oraz zatrudnianych przez nich wybitnych artystów. Tylko tu, na niewielkiej przestrzeni tak wspaniale przeplatają się założenia teologii z ideałami barokowej sztuki. To ważne sanktuarium, wielki pomnik epoki i przestrzeń przesycona nieuchwytnym duchem.

Opis (streszczenie): Dolina Biebrzy to jeden z najbardziej dziewiczych rejonów naszego kraju. Gęste lasy zamieszkiwane między innymi przez łosie, wokół ciągnące się po horyzont bagna, a zarazem siedliska tysięcy ptaków. Biebrza to rzeka typowo nizinna - ma źródła na Podlasiu, w pobliżu granicy z Białorusią, a swój bieg kończy po przepłynięciu ponad 160 km, wpadając do Narwi. O jej uroku decydują długie fragmenty, gdzie rzeka meandruje majestatycznie przez rozległą pradolinę. By odpowiednio nacieszyć się Biebrzą, można skorzystać z gęstej sieci szlaków pieszych, rowerowych oraz wodnych. Uroki doliny pomagają też poznać liczne punkty widokowe. Okolica to nie tylko cuda natury, ale również ślady przeszłości. Carska droga, Twierdza Osowiec czy działalność hrabiego Karola Brzostowskiego, zainteresują każdego pasjonata historii. Podobnie jak miejscowość Wizna. Zwana "polskimi Termopilami" obrona Wizny, to bitwa, która rozegrała się w tej okolicy we wrześniu 1939 roku. Polscy żołnierze, pod dowództwem kapitana Władysława Raginisa, przez trzy dni bohatersko opierali się przeważającym i lepiej uzbrojonym oddziałom niemieckim. Po poddaniu wycieńczonego oddziału kapitan Raginis popełnił samobójstwo. Jego szczątki, pochowane najpierw bezimiennie u podnóża góry, dopiero po latach przeniesiono do grobu w tak długo bronionym bunkrze.

Opis (streszczenie): Łowicz to miasto, którego symbolem są pasiaste stroje. Region słynie również z najpiękniejszych w kraju wycinanek. Historię i tradycje regionalne najlepiej poznać w muzeum, które działa w dawnym seminarium księży misjonarzy. Położony przy rynku gmach zbudowano według projektu królewskiego architekta Tylmana z Gameren. Obiekt wielokrotnie zmieniał funkcję. Działała tu między innymi Szkoła Realna, do której w latach 60. XIX wieku uczęszczał młody Józef Chełmoński, późniejszy słynny malarz i piewca uroków polskiej wsi. Łowicz eksponuje folklor na każdym kroku, łowickie pasy można zauważyć na karoseriach miejskich autobusów, a wycinanki są wmurowane w posadzkę Starego Rynku. Na placu stworzono, wzorowaną na Hollywood, Aleję Gwiozd. Honoruje się tu ludzi i zespoły za wybitne zasługi dla promocji kultury ludowej. Swoją gwiozdę, czyli okrągłą wycinankę, ma tu m.in. Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca Mazowsze. Podczas pobytu w Łowiczu Tomasz Bednarek wiele uwagi poświęca też najważniejszemu zabytkowi miasta - Bazylice Katedralnej pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja. Barokowa świątynia jest miejscem spoczynku dwunastu prymasów Polski. Z tego powodu, jak i niezwykłej wartości artystycznej, kościół nazywany bywa "Mazowieckim Wawelem". W symbolice miasta ważną rolę odgrywają pelikany - ich wizerunki umieszczono w herbie Łowicza. Podczas tutejszej słynnej procesji Bożego Ciała niesiona jest monstrancja przedstawiająca pelikana. Ten ptak od wieków uchodzi za chrześcijański symbol Ciała i Krwi Chrystusa, co tylko podkreśla związki miasta z tym ważnym świętem. W Łowiczu na każdym kroku spotykamy barwny folklor. To miasto udowadnia, że sztuka ludowa nie musi być zamknięta w muzeum, lecz może stać się żywą tradycją inspirującą współczesnych!

Opis (streszczenie): Świnoujście to miejsce, gdzie jedna z najszerszych polskich plaż i ciepła jak na bałtyckie warunki woda idą w parze z walorami uzdrowiskowymi i przyrodniczymi. Spośród innych nadmorskich miejscowości miasto wyróżnia wyjątkowe położenie na 44 wyspach, z których trzy są zamieszkane, a pozostałe stanowią ostoję dla wielu gatunków ptaków. Wiatrak Stawa Młyny stojący na krańcu falochronu to symbol Świnoujścia, a według jednego z rankingów również najbardziej romantyczne miejsce w województwie zachodniopomorskim. Dzięki pulsującemu światłu pełni funkcję stawy, czyli znaku nawigacyjnego dla statków wpływających do portu. Życie turystyczne miasta koncentruje się wokół historycznego centrum i dzielnicy nadmorskiej położonych na wyspie Uznam. Wyspa Wolin słynie zaś z jednego z najlepiej zachowanych fortów pruskich oraz podziemnego miasta z czasów II wojny światowej. Świnoujście to miasto nierozerwanie związane z morzem. Bardzo często organizowane są tu regaty, które są okazją do do zwiedzenia jednostek gościnnie zawijających do świnoujskiego portu. Do kultowych morskich wydarzeń należą m.in. czerwcowe Dni Morza oraz sierpniowe Sail Świnoujście, przyciągające do miasta najpiękniejsze europejskie żaglowce. Pasjonatów historii zainteresuje Fort Gerharda, Latarnia Morska oraz podziemny obiekt militarny. Ukryte pod nadmorskimi wydmami żelbetowe schrony połączone kilometrem korytarzy są dziś jedną z największych atrakcji Świnoujścia.

Opis (streszczenie): Tym razem odwiedzamy Lublin - miasto z 700 - letnią historią, która rozpoczęła się na wzgórzu Czwartek. Nazwa założonej tu osady pochodziła od targów, jakie miały odbywać się właśnie w ten dzień tygodnia. Architektonicznym symbolem Lublina jest Brama Krakowska, łącząca starą część miasta ze śródmiejskim deptakiem. Stare Miasto z dawną siedzibą Trybunału Koronnego w centralnej części, należy do najlepiej zachowanych zespołów urbanistycznych w Polsce, a jego Rynek wyróżnia się bogactwem zdobień zabytkowych kamienic. Brama Grodzka, łącząca Stare Miasto ze wzgórzem zamkowym, była niegdyś łącznikiem pomiędzy miastem chrześcijańskim, a nieistniejącym już miastem żydowskim. Dziś mieści się w niej Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, gromadzący wspomnienia o mieście żydowskim, którego społeczność stanowiła przed II wojną światową ponad 30 procent mieszkańców Lublina. Zwiedzając miasto, nie sposób pominąć Lubelskiej Trasy Podziemnej oraz Zamku z XIV - wieczną Kaplicą Trójcy Świętej z freskami ufundowanymi przez Władysława Jagiełłę. To jeden z najcenniejszych zabytków sztuki średniowiecznej nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Sztukę współczesną można podziwiać, spacerując ulicami Lublina. Miejskie murale ilustrują tematy społeczne lub po prostu pełnią funkcję estetyczną, odmieniając szare, smutne ściany starych kamienic. W dzielnicy Sławinek, na powierzchni 27 hektarów powstała unikatowa ekspozycja, dokumentująca życie dawnych mieszkańców regionu. Muzeum Wsi Lubelskiej zgromadziło zabytki architektury drewnianej, murowanej oraz zbiory etnograficzne z rejonu dawnego województwa lubelskiego. Co ciekawe mieszkają tu także zwierzęta gospodarskie.

Opis (streszczenie): Śniardwy, największe jezioro w Polsce, ma powierzchnię ponad jedenastu tysięcy hektarów i niemal sto kilometrów linii brzegowej. Jest szerokie na trzynaście kilometrów, długie na dwadzieścia dwa i jednocześnie płytkie - średnia głębokość nie przekracza tu siedmiu metrów, a strefa sitowia wzdłuż płycizn przy brzegu, sięga niekiedy niemal dwustu metrów. Połączone z innymi jeziorami kanałami lub wąskimi przesmykami Śniardwy są częścią Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. W szczycie sezonu w przesmyku Przeczka panuje ruch nie mniejszy niż na ulicach wielkich miast. Wpływa się tu na Śniardwy w drodze z Giżycka i Mikołajek albo od południa z Rucianego - Nidy. Największe polskie jezioro kusi nie tylko żeglarzy, lecz jest również wyzwaniem dla piechurów i rowerzystów. W Okartowie można wsiąść na rower, by mazurskie morze poznać od strony lądu. Okolica to również raj dla miłośników zwierząt. Położona w Puszczy Piskiej i oczywiście nad Śniardwami stacja badawcza Polskiej Akademii Nauk specjalizuje się w hodowli konika polskiego, czyli prymitywnej rasy wywodzącej się od dzikich tarpanów. Stacja w Popielnie działa od lat pięćdziesiątych XX wieku. W zabytkowym spichlerzu mieści się jej muzeum, a tuż obok stajnie.