Emisja Przestrzeń pamięci będzie miała miejsce (premiera, powtórka):
Program TV na 27 lipca 2026 (Poniedziałek)Opis (streszczenie): Zamek Królewski i katedra na Wawelu wznoszą się na wapiennym wzgórzu ponad zakolem Wisły. Miejsce z czasem zabudowano. Obwarowane zostało fortyfikacjami. Dziś jest to jeden z najsłynniejszych zabytków zarówno polskich, jak i europejskich. Przed wybuchem II wojny światowej podjęto decyzję, aby w razie ataku Niemiec wywieźć z Polski najcenniejsze zbiory wawelskie. 3 września 1939 roku rozpoczęła się dramatyczna ewakuacja. Droga wiodła na wschód przez tereny toczącej wojny, dalej przez Rumunię, Francję, Wielką Brytanię do Kanady, gdzie drogocenny ładunek dotarł 12 lipca 1940 roku. Opiekę nad transportem sprawowali Stanisław Świerz - Zalewski, kustosz zbiorów wawelskich, oraz Józef Krzywda - Polkowski, również pracownik Wawelu. Władze kanadyjskie zapewniły arrasom bezpieczny i odpowiedni magazyn w Ottawie. Jednak kiedy po 1945 roku zaistniała obawa, że komunistyczne władze Polski wystąpią po ich odbiór, miejsca przechowania były w tajemnicy kilkakrotnie zmieniane. Rządowi RP na uchodźstwie chodziło o to, aby uniemożliwić powrót gobelinów do będącej w strefie wpływów ZSRR Polski. 25 lutego 1948 roku arrasy przejął premier prowincji Quebec, Maurice Duplessis, zdecydowany antykomunista i umieścił je w podległym mu Muzeum prowincji Quebec, na długie lata chroniąc, jak oznajmił, przed zagrabieniem przez Stalina. Dopiero po jego śmierci w 1959 roku starania o odzyskanie zbioru przyniosły pozytywny rezultat. Dokument odbioru podpisała w Quebecu polska delegacja z prof. Jerzym Szablowskim, dyrektorem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu na czele 31 grudnia 1960 roku. Skarby wawelskie wyładowano w porcie w Gdyni ze statku MS Krynica 16 stycznia 1961 roku.
Opis (streszczenie): Panteon Górnośląski w Katowicach pokazuje kulturowe i społeczne bogactwo ziemi śląskiej. To opowieść o ostatnich stu latach historii Górnego Śląska napisana przez przybliżenie życia i osiągnięć najważniejszych postaci stąd - powstańców śląskich, ofiar totalitaryzmów, ludzi Kościoła oraz wybitnych przedstawicieli nauki, kultury i sportu. Sylwetki osób upamiętnionychw Panteonie są prezentowane w postaci stanowisk multimedialnych, w których znajdują się szczegółowe biogramy, filmy oraz materiały zdjęciowe im poświęcone. Panteon jest formą uznania i podziękowania za wierność i poświęcenie dla Ojczyzny, widzianej zawsze w polskiej macierzy. Tworzona od podstaw instytucja kultury jest szkołą ukazującą praktyczne formy patriotyzmu. Minione totalitaryzmy zniekształciły historię ostatniego stulecia. Działalność instytucji to próba wypełnienia luki pamięci i naprawienia zaniedbań związanychz przechowaniem i przekazywaniem świadectw o historii.
Czas trwania: 27min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Historii Polski tworzy pomost między przeszłością a teraźniejszością. Fundamentem działań MHP jest tradycja wolności, historia parlamentaryzmu, ruchów obywatelskich, wytrwałej walki o niepodległość. Mieści się w tym fenomen republiki szlacheckiej, mieszczą się powstania narodowe, dzieje Solidarności oraz dwukrotna odbudowa niepodległej Rzeczypospolitej w XX wieku. Przedstawiając kluczowe wątki dziejów polskiego państwa i narodu, Muzeum Historii Polski pogłębia spojrzenie na polską historię, wzmacnia i docenia rolę pamięci we współczesnym świecie. Wyjątkowo ważna jest w tym kontekście wspólnota polskich dziejów z historią tych narodów, które współtworzyły dawną Rzeczpospolitą.
Czas trwania: 25min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Dom Rodziny Pileckich utworzone staraniem miejscowego samorządu przy współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest pierwszą placówką muzealną poświęconą Rodzinie Pileckich i Ostrowskich. Mieści się w zachowanym oryginalnym domu rodzinnym Marii Pileckiej (z domu Ostrowskiej), żony Witolda Pileckiego. Podstawowym celem działalności Muzeum Dom Rodziny Pileckich jest przedstawienie postaci rotmistrza Witolda Pileckiego, zachowanie i opieka nad materialnym i niematerialnym dziedzictwem związanym z jego życiem i działalnością, w tym upowszechnianie reprezentowanych przez niego wartości i tradycji idei niepodległościowej Rzeczypospolitej. Kolejnym celem działaniaMuzeumjest dokumentowanie i upowszechnianie dziejów Ziemi Ostrowskiej i Północno - Wschodniego Mazowsza, w tym opieka nad zabytkami nieruchomymi Ostrowi Mazowieckiej.
Czas trwania: 23min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku rozpoczęło swoją działalność z dniem odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w lipcu 1960 r. w 550. rocznicę bitwy pod Grunwaldem. Od 21 września 2022 r. Muzeum posiada nowy budynek, w którym prezentowana stała wystawa Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409 - 1411. Jest ona połączeniem nowoczesnych multimedialnych technologii z tradycyjnie wyeksponowanymi muzealiami. Ma kilka paneli tematycznych, które zakresem chronologicznym obejmują czasy od rozbicia dzielnicowego po współczesność. Pokazuje problematykę stosunków międzynarodowych, które doprowadziły do wybuchu wojny, następnie uzyskuje informacje o przebiegu konfliktu i bitwy pod Grunwaldem i historię badań archeologicznych pola bitewnego. Trasa zwiedzania kończy się w holu ekspozycyjnym, w którym jest wystawa o tradycji grunwaldzkiej na przestrzeni dziejów. Całość prezentowana jest poprzez filmy, aplikacje i interaktywne mapy, a także eksponaty, którymi są średniowieczne artefakty pozyskane w trakcie wykopalisk oraz współcześnie wykonane kopie strojów, uzbrojenia i wyposażenia średniowiecznego rycerstwa.
Czas trwania: 26min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Księdza Jerzego Popiełuszki powstało niedługo po jego męczeńskiej śmierci. W salach dolnego kościoła założył je ówczesny proboszcz, ksiądz prałat Teofil Bogucki. Znajdowały się tam pamiątki po księdzu Jerzym, których wiele pozostało na terenie parafii. W 2004 roku, staraniem kolejnego proboszcza, księdza Zygmunta Malackiego, muzeum otrzymało nowoczesną, multimedialną formę. W dziewięciu salach muzealnych znajduje się kilka tysięcy eksponatów, w tym przedmiotyosobiste księdza Jerzego, przedmioty związane z jego męczeńską śmiercią, zdjęcia, prezentacje filmowe i dźwiękowe.
Czas trwania: 30min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Przewodnik po najciekawszych muzeach.
Czas trwania: 28min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie powstało 1 kwietnia 2011 roku na bazie kolekcji lotniczej Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych (od 2018 roku Lotnicza Akademia Wojskowa) w Dęblinie. Organizatorem muzeum jest Ministerstwo Obrony Narodowej. Uroczyste otwarcie nastąpiło 26 sierpnia 2011 roku. Najważniejszym jego zadaniem jest, obok gromadzenia i ochrony zabytków kultury narodowej związanych z dziejami oręża polskiego w odniesieniu do sił powietrznych, właściwe ich utrzymywanie oraz udostępnianie do celów naukowych, dydaktycznych i wychowawczych, tak aby służyły nauce oraz popularyzacji wiedzy o polskiej historii wojskowości.
Czas trwania: 28min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Pałac w Kozłówce to zespół pałacowo - parkowy rodziny Zamoyskich, we wsi Kozłówka, która leży w północnej części województwa lubelskiego, Obecnie pałac jest siedzibą Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, Zespół pałacowo - parkowy jest wpisany na listę pomników historii. Pałac zbudowano w latach 1736 - 1742. Wnętrza zachowały autentyczny wystrój z przełomu XIX wieku i XX wieku, są doskonale utrzymane, posiadają wysoki stopień autentyzmu, bardzo rzadki w Polsce i bardzo rzadki w Europie.
Czas trwania: 25min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Łódź pod koniec XIX wieku była największym ośrodkiem przemysłu włókienniczego na ziemiach polskich. Pomysł stworzenia muzeum, które dokumentowałoby dokonania łódzkiego włókniarstwa, pojawił się zaraz po II wojnie światowej. W 1952 roku w Muzeum Sztuki Nowoczesnej powstał Dział Tkactwa, a że jego zbiory się rozrastały, trzy lata później przeniesiony został do Białej Fabryki Ludwika Greyera, która jest jednym z najciekawszych zabytków architektury przemysłowej w Polsce. W 1960 roku powstało już samodzielne muzeum, które od 2013 roku funkcjonuje pod nazwą Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.
Czas trwania: 26min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Winiary, usytuowane w północno - wschodniej części Warki, na nadpilickiej skarpie, pachną winem i historią. To miejsce niezwykłe, które koniecznie trzeba odwiedzić. W otoczeniu starych drzew zabytkowego parku stoi biały klasycystyczny pałacyk. Jego historia sięga początków XVII wieku. Przez ponad trzysta lat dom ten zmieniał często właścicieli, tętnił życiem, był świadkiem historii i ludzkich przeżyć. W 1967 roku otwarto tu Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego, na cześć najbardziejznanego mieszkańca tego domu Kazimierza Pułaskiego, polsko - amerykańskiego bohatera walk o niepodległość obu narodów. Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce kultywuje pamięć i chroni materialne dziedzictwo po polsko - amerykańskim bohaterze Kazimierzu Pułaskim, polskim wychodźstwie, szczególnie do USA, oraz chroni materialne i duchowe dziedzictwo kulturowe ziemi grójeckiej i Warki.
Czas trwania: 23min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Regionalne w Stalowej Woli często jest określane jako placówka muzealna reprezentująca dokonania przemysłowe, społeczne i przede wszystkim kulturowe dawnego Centralnego Okręgu Przemysłowego.
Czas trwania: 26min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce to na mapie muzealnej nowa placówka. Została uroczyście otwarta 1 marca 2022 roku w Narodowy Dzień Żołnierzy Wyklętych. Ostrołęckie muzeum pokazuje historię ludzi, którzy po latach walki z niemieckim okupantem postanowili nadal walczyć o Wolną Polskę, tym razem z nowym, sowieckim agresorem.
Czas trwania: 25min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Spichlerz Polskiego Rocka jest nazwą projektu Muzeum Regionalnego w Jarocinie. To nowa placówka prezentująca dokonania ponad pięćdziesięciu lat polskiej sceny rockowej w mieście, w które w tej historii odegrało bardzo ważną rolę. Spichlerz Polskiego Rocka ma charakter multimedialny.
Czas trwania: 26min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie powstało w latach 50. XX wieku. Od 2005 roku ma nową siedzibę w Centrum Olimpijskim na stołecznym Żoliborzu. Muzeum zostało włączone przez MKOl do elitarnego grona 22 placówek działających w Olympic Museums Network.
Czas trwania: 25min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa Nila w Krakowie zainaugurowało swoją działalności w 2000 roku, a od 2012 działa w nowej przestrzeni muzealnej. Inicjatorami tej ważnej placówki byli żołnierze Polski Podziemnej, którzy po 1989 roku czynili starania, by ją powołać do życia. Celem tego Muzeum jest udokumentowanie wysiłku zbrojnego Armii Krajowej, a przede wszystkim zabezpieczenie cennych pamiątek po uczestnikach walk z niemieckim i sowieckim okupantem.
Czas trwania: 27min. / 2023 / magazynOpis (streszczenie): Przewodnik po najciekawszych muzeach. W jednej części osobista podróż prowadzącego po muzeum, w drugiej pokazana działalność danego muzeum. Obie części wzajemnie się przeplatają.
Czas trwania: 23min. / 2023 / magazynEmisja Przestrzeń pamięci miała miejsce:
Opis (streszczenie): Znakomita większość najsławniejszych europejskich uniwersytetów ma średniowieczny rodowód. Najstarszy powstał w Bolonii. Za datę jego powstania przyjmuje się rok 1088. Swoje przywileje otrzymał zaś w roku 1155 z rąk cesarza Fryderyka I Barbarossy. Po nim pojawiły się uniwersytety w Paryżu, Oksfordzie i Cambridge. To na nich wzorowały się późniejsze uczelnie, jak chociażby te, które powstawały w XIV wieku w Europie środkowej. Jako pierwszy ukonstytuował się tu w 1348 roku dzięki fundacji Karola IV, uniwersytet praski. Potrzebę posiadania uniwersytetu widział także Kazimierz Wielki. Już w 1364 roku założył Uniwersytet w Krakowie. Po śmierci króla "ta nauk przemożna perła, która miała wydawać męże dojrzałością rady znakomite, ozdobą cnót świetne i w różnych umiejętnościach biegłe" upadła. Dzieła odnowy podjęła się królowa Jadwiga. Niestety, nie doczekała wznowienia Uniwersytetu. W testamencie poczyniła zapis na rzecz jego odnowienia. Pozwolił on jej małżonkowi, Władysławowi Jagielle, na dokończenie dzieła. 26 lipca 1400 roku biskup Piotr Wysz wygłosił na krakowskiej alma mater inaugurujący wykładz prawa kanonicznego. Dwa dni wcześniej rozpoczęły się wpisy studentów. Pierwszy na honorowej liście wpisał się król Władysław Jagiełło.
Czas trwania: 24min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): "Zyskałem miłość swoich, uznanie obcych, a nawet względny dostatek, brakło mi tylko jednego: ziemi naszej, tej ziemi, z której wyrośliśmy wszyscy, która jest i będzie niewzruszoną podstawą życia i nieśmiertelną walką pokoleń" - mówił Henryk Sienkiewicz, dziękując za Oblęgorek. Dziś jest tu muzeum pisarza. Powstało w 1958 roku, z inicjatywy dzieci pisarza, córki Jadwigi i syna Henryka Józefa. Co ciekawe, to miejsce można było już oglądać za życia pisarza, kiedy przebywał poza Oblęgorkiem. Sienkiewicz otrzymał pałacyk wraz z majątkiem ziemskim od społeczeństwa polskiego z okazji 25 - lecia swojej pracy artystycznej. Dworek został przekazany przyszłemu nobliście wraz z hipoteką. [Faktyczny jubileusz przypadał na rok 1897, ale Sienkiewicz był zaangażowany w obchody 100. - lecia urodzin Adama Mickiewicza]. Kiedy dar ten przekazywano mu 22 grudnia 1900 roku, dom nie był jeszcze gotowy. Stały tu wprawdzie dwa połączone budynki, wybudowane przez poprzednich właścicieli - leśny domek arystokratycznej rodziny Tarłów i pawilon myśliwski rejenta Mieczysława Halika, ale nie zadawalały one ofiarodawców. Postanowiono więc do istniejących zabudowań dobudować pałac dla Henryka Sienkiewicza. Zaprojektował go architekt warszawski Hugo Kudera, nadając mu kształt, który, ze względu na zastosowany eklektyzm, budził wiele kontrowersji. Nad całością górowała okrągła wieża oraz ustawiona nad wejściem figura husarza będąca nawiązaniem do twórczości pisarza. Nad drzwiami wejściowymi umieszczono herb Sienkiewicza Oszyk.
Czas trwania: 22min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): W zbrodni katyńskiej wymordowano dziewiętnastu WP. Ośmiu w Charkowie, siedmiu w Kijowie - Bykowni, trzech w Katyniui jednego kontradmirała również w Katyniu. Na wystawie stałej Muzeum Katyńskiego, wśród niemal 7 tys. artefaktów, można obejrzeć złoty zegarek, odznaki pamiątkowe i Ordery Virtuti Militari. Bardzo rzadkie są przedmioty, które pozwalają ustalić ich właściciela. Złoty zegarek kieszonkowy został wyprodukowany przez szwajcarską firmę Audemars Frres. Polscy archeolodzy odnaleźli go na głębokości 150175 cm w grobie oznaczonym numerem 52/95 w Piatichatkach pod Charkowem. W dole tym znajdowało się 48 ludzkich szkieletów. Zegarek leżał przez 55 lat przy szczątkach polskich oficerów. Na górnym wieczku koperty zawiera dedykację: Kochanemu D - cy ppor. Stanisławowi Sitkowi w dniu Imienin wdzięczni żandarmi, BOBRUJSK 8. V. 20 r. Dzięki owemu grawerunkowi dowiedzieliśmy się, że prezent należał do ppłk. żand. służby stałej Stanisława Sitka, urodzonego w 1890 r. w Warszawie. Przez niemal dziesięć lat poprzedzających wojnę Sitek pełnił funkcję komendanta Centrum Wyszkolenia Żandarmerii w Grudziądzu. We wrześniu 1939 r. objął stanowisko szefa żandarmerii Samodzielnej Grupy Operacyjnej Polesie. Więziony w Starobielsku, a następnie w Ostaszkowie, został zamordowany w Kalininie (dziś: Twerze) wiosną 1940 r.
Czas trwania: 24min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku to pierwsze i największe pod względem liczby zgromadzonych obiektów muzeum etnograficzne w Polsce, założone po drugiej wojnie światowej, w 1958 roku. Położone jest na terenie Białej Góry, części dzielnicy Wójtostwo na prawym brzegu Sanu, u podnóża Białej Góry w paśmie Gór Sanocko - Turczańskich. Park etnograficzny zajmuje powierzchnię 38 hektarów. Po przekroczeniu bramy skansenu wchodzimy do części nazwanej Galicyjskim Rynkiem. Wszystkie obiekty są rozmieszczone wokół brukowanego placu. W dalszej części znajdują się rozrzucone na pagórkowatym terenie wiejskie chaty, budynki gospodarcze, budynki użyteczności publicznej (szkoła, zajazd), kapliczki, wiatrak itd. Większość budowli jest w pełni wyposażona. W jednej z chat urządzono stałą wystawę ikon. Zgromadzono tu 220 ikon, które powstawały na terenie polskich Karpat od XV do XX wieku. Są tu także drewniane obiekty sakralne. Na terenie MBL jest również część poświęcona wydobyciu ropy naftowej, m.in. szyby naftowe i lokomobile.
Czas trwania: 27min. / 2022 / magazynOpis (streszczenie): Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej w Przemyślu zostało założone w 1909 z inicjatywy miejscowych działaczy społecznych jako Muzeum Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu. Uroczyste otwarcie pierwszej ekspozycji miało miejsce 10 kwietnia 1910 roku. Zalążkiem zbiorów była kolekcja prywatna Kazimierza i Tadeusza Osińskich oraz liczne dary społeczeństwa. W 1921, po przystąpieniu do Związku Muzeów Historyczno - Artystycznych w Poznaniu, przyjęło nazwę Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, reaktywowaną w 1984. W latach międzywojennych placówka borykała się z problemami finansowymi i lokalowymi, kilkakrotnie zmieniając siedzibę. W 1945 Muzeum przejęło zbiory Ukraińskiego Muzeum "Strywihor". Po II wojnie światowej, w 1946 placówka otrzymała również budynek po biskupstwie greckokatolickim przy pl. Czackiego 3. W roku 2008 zakończono budowę nowego budynku dla Narodowego Muzeum Ziemi Przemyskiej w miejscu, gdzie kilkadziesiąt lat temu znajdowały się zabudowania żydowskie. Nowy gmach Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej zaprojektowany przez firmę KKM Kozień Architekci był jednym z polskich kandydatów do Nagrody im. Miesa van der Rohe 2009, prestiżowego wyróżnienia przyznawanego co dwa lata przez Fundację Miesa van der Rohe i Komisję Europejską najlepszym europejskimrealizacjom.
Czas trwania: 23min. / 2022 / magazynPrzestrzeń pamięci można obejrzeć w programie stacji:
Emisje miały lub będą miały miejsce w: TVP Wilno