Szlakiem miejsc niezwykłych - Pomniki Historii godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): Idea założenia zakonu cysterskiego zrodziła się we Francji w XI wieku, kiedy to surowe zasady życia zakonnego znacznie się rozluźniły, a reguła św. Benedykta, z przewodnim mottem ora et labora, czyli módl się i pracuj, przestała być pociągająca. Cystersi, którzy przybyli do Polski w XII wieku, mieli odnowić ideał pracy, modlitwy i ubóstwa. Plan chyba się powiódł, bo na terenie dzisiejszej Polski powstało aż 26 klasztorów męskich i 14 żeńskich. Wśród nich opactwa w Trzebnicy i Kołbaczu. Obydwa pomniki historii na przestrzeni dziejów były wielokrotnie przebudowywane. Obydwa kryją więc relikty dawnych kościołów. W przypadku Trzebnicy, to przede wszystkim późnoromańskie i wczesnogotyckie kamienne detale rzeźbiarsko - architektoniczne. W latach 30. XX w. , podczas prac renowacyjnych wyeksponowano odkryte tu trzy zamurowane średniowieczne portale. Cystersi słynęli z gospodarności i przedsiębiorczości. Henryk Brodaty obficie uposażył trzebnicki klasztor, nadając mu 12 okolicznych wsi. W Kołbaczu zakonnicy oprócz dóbr ziemskich posiadali prawo do połowu ryb w rzekach, jeziorach i Zalewie Szczecińskim. Zajmowali się hodowlą zwierząt, sadownictwem i warzeniem piwa i szybko stali się najbogatszym i najbardziej wpływowym opactwem na całym Pomorzu.

Opis (streszczenie): Gdzie znajdziemy jedną z dwóch największych ceglanych świątyń w Polsce? Gdzie jest najwyższy w naszym kraju drewniany ołtarz i gdzie możemy zobaczyć jedyną w Polsce Biblię Guttenberga? Pytania trzy, ale odpowiedź jest jedna. W Pelplinie, małym mieście z wielką historią. To właśnie Pelplin będzie kolejnym miastem jakie odwiedzimy w ramach cyklu Pomniki Historii. Znajdujące się tam opactwo było jednym z największych i najwspanialszych opactw znajdujących się na Pomorzu. Szczególny podziw i wartość architektoniczną zespołu miało serce opactwa bazylika katedralna o długości 84 metrów. O jej wnętrzach i skarbach jakie w sobie kryje opowie nam Ks. Kanonik Wincenty Pytlik z Diecezji Pelplińskiej. Ale zwiedzający zespół katedralny w Pelplinie mogą też zobaczyć ogrody cysterskie i Pałac Biskupi oraz nowe Muzeum Diecezjalne. Zgromadzono tam zbiory sztuki gotyckiej, dzieła złotnictwa z XVXVIII wieku oraz zbiory rękopisów i starodruków. O innych ciekawych zakątkach opactwa, o legendach z nim związanym oraz o tym po co warto tam przyjechać dziś opowie Alicja Słyszewska, dyrektor Diecezjalnego Centrum Informacji Turystycznej w Pelplinie.

Opis (streszczenie): Ta budowla majestatycznie góruje nad miastem i całą okolicą. To jeden z największych kościołów na całym Dolnym Śląsku i wyśmienity zabytek kamiennej architektury gotyckiej na terenie Polski. Powstał w XIV wieku z inicjatywy Joannitów, czyli zakonu który na nasze ziemie zawędrował aż z Ziemi Świętej. Już chyba samo to, wystarczy, by uznać, że Strzegom wart jest odwiedzenia. Ten imponujący Pomnik Historii zadziwia nie tylko rozmiarem ale też oryginalną, gotycką architekturą. Surowa bryła zdobiona jest wieloma detalami architektonicznymi. Uwagę zwracają misternie rzeźbione portale i tympanony. Najstarszy pochodzi z 1350 roku i przedstawia koronację trzech królowych. Od strony południowej znajdziemy tympanon ze sceną zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Najmłodszy i najcenniejszy portal znajduje się nad wejściem głównym i przestawia nawrócenia św. Szawła. To prawdziwy skarb architektury gotyckiej.

Opis (streszczenie): Program przedstawia najciekawsze pominiki i zabytki polskiej kultury. Tym razem oko kamery skierowane jest na zespół katedralny we Fromborku. Oryginalna więźba dachowa z XIV i XVI wieku. Bogato zdobione barokowe organy. Gotycki ołtarz z XVI wieku czy stalla siedziskowa fundowana przez biskupa Watzenrode, wuja Mikołaja Kopernika. To tylko niektóre skarby, jakie kryje katedra we Fromborku. Ten Pomnik Historii łączy cechy architektury krzyżackiej, cysterskiej i nadreńskiej.

Opis (streszczenie): Przebieg burzliwych dziejów sprawił, że wiele pamiątek z przeszłości Polski nie dotrwało do naszych czasów. Na szczęście są miejsca, z którymi los i historia obeszły się łaskawie. Chełmno Pomnik Historii i miasto o ośmiowiekowej tradycji dziś turystów przyciąga listą wyjątkowych i doskonale zadbanych zabytków. Nazywane jest "małym Krakowem" oraz "polskim Carcassonne" Zespół staromiejski w Chełmnie leży na wysokiej skarpie, odległej półtora kilometra od Wisły. Nazwa miasta jest bardzo stara i ma charakter topograficzny. O tym co odróżnia układ Chełmna od innych miast średniowiecznych opowie nam Anna Grzeszna - Kozikowska starszy kustosz Muzeum Ziemi Chełmińskiej, przewodnik PTTK. Największe wrażenie Chełmno zrobi na miłośnikach średniowiecza. Krzyżacka przeszłość, gotyckie świątynie i to co najważniejsze. Doskonale zachowane mury obronne. Jedne z najdłuższych w Polsce i 23 stojące dziś baszty. W tym jedna, z duchem. Dumą Chełmna są świetnie zachowane gmachy kościelne. To 6 gotyckich świątyń w tym Fara Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W jej wnętrzu znajdują się zabytkowe polichromie oraz relikwie św. Walentego. O tym skąd takie nagromadzenie świątyń w Chełmnie oraz jakie zabytki prócz tych sakralnych warto odwiedzić w mieście opowie nam Anna Soborska - Zielińska starszy kustosz Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Opis (streszczenie): Wszystko rozpoczęło się 1242 roku, gdy po tragicznej bitwie na Legnickim Polu, wdowa po Henryku Pobożnym Anna Przemyślidka, sprowadziła do Krzeszowa benedyktynów. Tych wkrótce zastąpili cystersi i pozostali na kilkaset lat. Dziś w tym miejscu możemy podziwiać wspaniale zachowany pocysterski kompleks, który dosłownie, nie ma przed nami żadnych tajemnic. Na turystów czekają ukryte klatki schodowe, strychy oraz podziemia. Do najcenniejszych obiektów w Krzeszowie należy barokowy kościół, dzieło architektów z kręgu Kiliana Ignaca Dientzenhofera. Powstał w 1735 roku na miejscu dawnej średniowiecznej świątyni. Rzeźbioną fasadę z dwiema wieżami wykonał Ferdynand Maksymilian Brokoff i jego uczeń Anton Dorasil. Krzeszowski kościół znalazł się na ministerialnej liście pomników historii.

Opis (streszczenie): Program prezentuje najciekawsze pominiki i zabytki polskiej kultury. W kolejnym odcinku opowiadamy o niezwykle ważnym dla współczesnej Polski miejscu, czyli o Westerplatte. W wyniku ustaleń Traktatu Wersalskiego Gdańsk stał się wolnym miastem, a jego fortyfikacje zostały zdemilitaryzowane. Półwysep Westerplatte przekazano Polsce w 1925 r. na potrzeby przeładunku bronii amunicji. Utworzono tam Wojskową Składnicę Tranzytową, a tuż przed wybuchem II wojny światowej rozpoczęto budowę systemu obronnego.

Opis (streszczenie): Program prezentuje najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury. Osiedle Katedralne w Kamieniu Pomorskim i Stargardzki zespół kościoła NMP Królowej Świata wraz ze średniowiecznymi fortyfikacjami należą do najcenniejszych zabytków regionu nadbałtyckiego. Położone w malowniczym regionie naszego kraju były wyrazem potęgi i zamożności dwóch miast, które okres największej świetności przeżywały w średniowieczu. Obydwie ceglane świątynie wyróżnia kunsztowny detal architektoniczny i glazurowane elementy. Charakterystycznym motywem dekoracji świątyni w Stargardzie jest tak zwana blenda stargardzka. To płytka wnęka o wykroju arkady, która znalazła naśladowców nie tylko na terenie Polski. Świadczy to o sile oddziaływania tego ośrodka w średniowieczu. Kamieńska katedra przyciąga nie tylko miłośników średniowiecznych budowli. Melomani z całego świata przybywają tu, by podziwiać niezwykle piękne pod względem formy i wspaniale brzmiące organy barokowe. Rozsławiony przez wirtuozów muzyki klasycznej instrument ma 47 głosów i 3300 piszczałek. Bogato zdobią go rzeźby, polichromie i złocenia. Potęgę Pomorza zbudowała tak naprawdę jedna dynastia - ród Gryfitów, który ochrzcił te ziemie i rządził nimi nieprzerwanie przez ponad 500 lat. Po wygaśnięciu dynastii Pomorze nie wróciło już nigdy do dawnej świetności. Na szczęście przypominają o niej wspaniałe gotyckie budowle, obecne tu na każdym kroku.

Opis (streszczenie): Gdy w 1922 górny Śląsk przyłączono do Polski, region ten zyskał dużą autonomię. Posiadał własny Sejm niezależny od Sejmu polskiego. W 1923 roku ogłoszono konkurs na budowę Gmachu Sejmu - pierwszej budowli o charakterze parlamentarnym w odrodzonym państwie polskim. Okazały budynek na listę Pomników Historii został wpisany w 2012 roku.

Opis (streszczenie): W drugiej połowie XIX wieku stan sanitarny Warszawy był alarmujący. Na ratunek upadającemu miastu przybył świeżo mianowany prezydent, carski generał Sokrates Starynkiewicz. Za priorytet postawił sobie wyposażenie stolicy w system kanalizacji oraz dostarczenie wody wszystkim mieszkańcom. Projekt powierzono światowej sławy inżynierowi i wizjonerowi Wiliamowi Lindleyowi. W tym odcinku wizyta w Zespole Stacji Filtrów w Warszawie. Dowiemy się, jak wyglądało życie Warszawy przed realizacją projektu Lindleya oraz jak to się stało, że słynny inżynier zrealizował sieć wodociągów właśnie tutaj. Przekonamy się, jak wielkim wyzwaniem dla ówczesnej Warszawy była budowa sieci filtrów oraz jak bardzo miasto zmieniło się po realizacji filtrów. Przewodnikami po tym niezwykłym miejscu będą Roman Bugaj, rzecznik Zespołu Stacji Filtrów oraz Marzena Wojewódzka z Centrum Prasowego Zespołu Stacji Filtrów. Po samych filtrach oprowadzi widzów Katarzyna Sanocka. Dzięki takiej wycieczce z pewnością o wiele bardziej docenimy czystą wodę, która płynie w kranie.

Opis (streszczenie): W kolejnym reportażu prezentującym najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury pokazane zostały: Gdańsk, Gdynia i Westerplatte. Najważniejsze miasto handlowe Europy, najbardziej modernistyczne polskie miasto i przylądek, który stał się znaczącą częścią polskiej świadomości narodowej. Trzy Pomniki Historii: Gdańsk, Gdynia i Westerplatte czyli trzy różne wymiary polskości na Pomorzu. Gdańsk to 10 wieków historii. W czasach swojej świetności był najważniejszym polskim miastem. Tu o posadę kantora starał się Jan Sebastian Bach, tu zbudowano kościół Mariacki - największy na świecie kościół z cegieł, tu żył i pracował słynny astronom - Jan Heweliusz. Gdynia to niespełna wiek istnienia. Miasto niezwykłe, stworzone od podstaw jak alternatywa dla zdominowanego przez Niemców Wolnego Miasta Gdańska. Perła polskiego modernizmu skrywająca niezwykłe tajemnice, tak jak np. Muzeum Modernizmu mieszczące się w piwnicznym schronie. Westerplatte - Pomnik Historii do dzisiaj rozpalający żywe emocje. Legenda heroicznego oporu wobec niemieckiej napaści. Miejsce skłaniające do refleksji nad przewrotnością i nieprzewidywalnością historii.

Opis (streszczenie): Program prezentuje najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury, w tym odcinku są to: Biskupin, Gniezno i Kórnik. Polskie Pompeje, największy ośrodek państwa Polan oraz pneumatofory i gruszki na wierzbie, czyli trzy obowiązkowe punkty dla każdego, kto przemierza Wielkopolskę. Biskupin - odkryta przez przypadek prawie kompletna konstrukcja drewniana wielkiej osady z odległej przeszłości. Tętniący życiem pomiędzy VII a IV wiekiem p.n.e. , następnie porzucony i w średniowieczu całkowicie zapomniany, obecnie gromadzący tłumy turystów zainteresowanych prezentacjami archeologii doświadczalnej. Gniezno - kolebka polskiej państwowości, miejsce z którego św. Wojciech wyruszył na wyprawę misyjną. Katedra, w której koronowano królów Polski, słynąca przede wszystkim z arcydzieła metaloplastyki romańskiej - Drzwi Gnieźnieńskich, na których zilustrowano historię życia i męczeństwa św. Wojciecha. W prezbiterium katedry umieszczona jest srebrna trumna z relikwiami św. Wojciecha. Kórnik - najstarsze i największe arboretum w Polsce, lecz przede wszystkim pałac - zamek - jedyna w pełni zachowana rezydencja magnacka na terenie Wielkopolski, a w nim Biblioteka Kórnicka z unikatowym zbiorem starodruków i rękopisów w tym manuskrypt III części "Dziadów" Adama Mickiewicza.

Opis (streszczenie): W kolejnym odcinku odwiedzimy Ostrów Lednicki, nazywany też wyspą władców. To na tej wyspie bowiem rodziła się polska państwowość, najprawdopodobniej tu książę Mieszko przyjmował chrzest, tu też narodził się pierwszy król Polski. W czasach Mieszka I i Bolesława Chrobrego pełnił rolę centrum wczesnopiastowskiej Polski. Do dziś zachowały się tam pozostałości najstarszego w Polsce zespołu preromańskiej architektury pałacowo - sakralnej z X wieku, relikty drewniano - ziemnych wałów obronnych czy umocnień brzegowych. O roli tego miejsca opowie Andrzej Wyrwa, dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.Niedaleko ruin palatium, kaplicy baptysterium i krzyża ufundowanego z okazji 1000 - lecia śmierci Mieszka I, archeolodzy odsłonili pozostałości niewielkiej kamiennej świątyni. W jej wnętrzu znaleziono ślady pochówków uważane za miejsce wiecznego spoczynku synów Bolesława Chrobrego. Zwiedzając wyspę, można spacerować drogą, która prowadziła wokół grodu, obejrzeć jego makietę oraz odwiedzić zrekonstruowane domy w osadzie rzemieślniczej. O tym, czym zajmowali się ludzie żyjący tutaj przed wiekami oraz jakie skarby na Ostrowie odkryto, opowie archeolog i kustosz Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy Arkadiusz Tabaka.

Opis (streszczenie): W kolejnym odcinku będziemy sprawdzać, czego o naszej przeszłości możemy się dowiedzieć w takim miejscu jak Białystok. Powstanie zespołu kościoła pw. Chrystusa Króla i św. Rocha w Białymstoku jest związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Nowa świątynia stanowiła wotum za wolność ojczyzny i zwycięstwo nad bolszewikami w 1920 roku. Jej autorem był Oskar Sosnowski - wybitny warszawski architekt, profesor Politechniki Lwowskiej i Warszawskiej, niestrudzony badacz i inwentaryzator polskiego budownictwa i architektury oraz restaurator zabytków. Zespół kościoła pw. Chrystusa Króla i św. Rocha uznawany jest za wybitne dzieło międzywojennego modernizmu oraz za najlepszą realizację Sosnowskiego.

Opis (streszczenie): Jedno z najważniejszych odkryć w dziejach polskiej i europejskiej archeologii Biskupin. Wpisany w 1994 roku na listę Pomników Historii jest reliktem osady obronnej ludności łużyckiej. Badania nad obiektem prowadzone są już od lat 30 - tych XX wieku. Odsłoniły dobrze zachowane drewniane konstrukcje fundamentowe domów, wałów, ulic i urządzeń komunikacyjnych oraz duże ilości naczyń glinianych, narzędzi i ozdób wykonanych z żelaza, czy brązu. Po Biskupinie oprowadzą nas m. in. Wiesław Zajączkowski, dyrektor Muzeum Archeologicznego i archeolog - Anna Grossman.

Opis (streszczenie): W programie o 3zabytkach dziedzictwa narodowego: Nysie, górze Świętej Anny i Dusznikach Zdrój. Najbardziej stromy dach na kościele, góra - symbol III powstania śląskiego i najpiękniejsza papiernia, którą odwiedzał sam Fryderyk Chopin.

Opis (streszczenie): Kolejny odcinek poświęcony jest Gdyni. Dziś Śródmieście tego miasta to największy w kraju zespół zaprojektowany i zbudowany według zasad modernizmu. Gdyński Szlak Modernizmu to dziś popularna oferta turystyczna miasta. Cztery główne trasy, wiodące przez Śródmieście oraz dawne letnisko Kamienną Górę można przemierzać samodzielnie lub z przewodnikiem. To świetna okazja, aby zajrzeć do ukrytych wnętrz kamienic lub miejsc, o których nie wiedzą zwykli śmiertelnicy.