Szlakiem miejsc niezwykłych - Pomniki Historii godziny emisji w telewizji, obsada, kiedy leci i gdzie obejrzeć

Opis (streszczenie): Program prezentuje najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury. Osiedle Katedralne w Kamieniu Pomorskim i Stargardzki zespół kościoła NMP Królowej Świata wraz ze średniowiecznymi fortyfikacjami należą do najcenniejszych zabytków regionu nadbałtyckiego. Położone w malowniczym regionie naszego kraju były wyrazem potęgi i zamożności dwóch miast, które okres największej świetności przeżywały w średniowieczu. Obydwie ceglane świątynie wyróżnia kunsztowny detal architektoniczny i glazurowane elementy. Charakterystycznym motywem dekoracji świątyni w Stargardzie jest tak zwana blenda stargardzka. To płytka wnęka o wykroju arkady, która znalazła naśladowców nie tylko na terenie Polski. Świadczy to o sile oddziaływania tego ośrodka w średniowieczu. Kamieńska katedra przyciąga nie tylko miłośników średniowiecznych budowli. Melomani z całego świata przybywają tu, by podziwiać niezwykle piękne pod względem formy i wspaniale brzmiące organy barokowe. Rozsławiony przez wirtuozów muzyki klasycznej instrument ma 47 głosów i 3300 piszczałek. Bogato zdobią go rzeźby, polichromie i złocenia. Potęgę Pomorza zbudowała tak naprawdę jedna dynastia - ród Gryfitów, który ochrzcił te ziemie i rządził nimi nieprzerwanie przez ponad 500 lat. Po wygaśnięciu dynastii Pomorze nie wróciło już nigdy do dawnej świetności. Na szczęście przypominają o niej wspaniałe gotyckie budowle, obecne tu na każdym kroku.

Opis (streszczenie): Gdy w 1922 górny Śląsk przyłączono do Polski, region ten zyskał dużą autonomię. Posiadał własny Sejm niezależny od Sejmu polskiego. W 1923 roku ogłoszono konkurs na budowę Gmachu Sejmu - pierwszej budowli o charakterze parlamentarnym w odrodzonym państwie polskim. Okazały budynek na listę Pomników Historii został wpisany w 2012 roku.

Opis (streszczenie): W kolejnym odcinku będziemy sprawdzać, czego o naszej przeszłości możemy się dowiedzieć w takim miejscu jakLidzbark Warmiński. Zamek lidzbarski - dawna siedziba biskupów warmińskich - jest świadectwem wspólnej historii Warmii i Korony Królestwa Polskiego. Architektura i wystrój zabytku mają wysokie wartości artystyczne, a pod względem autentyzmu i integralnościhistorycznej substancji zabytkowej, budowla stanowi najcenniejszy obiekt wśród zachowanych zamków. Do najcenniejszych w Polsce należy także wywodzący się z kręgu cesarskiej Pragi zespół polichromii gotyckich dekorujących budowlę. Zamekjest dziełem monumentalnej architektury gotyku ceglanego, łączącym walor obronny z reprezentacyjnym. Wywodzi się z krzyżackiej tradycji zamków konwentualnych, stanowiących na tle europejskim unikatową, charakterystyczną grupę wyróżniającą się zwartą bryłą, pomieszczeniami typu klasztornego (refektarz, kapitularz, dormitoria, kaplicą), elementami obronnymi typowymi dla średniowiecza oraz rozbudowanym zapleczem gospodarczym.

Opis (streszczenie): Program prezentuje najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury, w tym odcinku są to Wrocław i Toruń. To miasta o niezwykle skomplikowanej i burzliwej historii, wielokrotnie zmieniały przynależność państwową. Leżące na ważnych szlakach handlowych ośrodki, należały do Ligii Hanzeatyckiej i na przestrzeni wieków prężnie się rozwijały. Obydwa stały się też ważnymi ośrodkami uniwersyteckimi. W historii obu miast nie brak jednak kontrastów, jak choćby tego, że toruński zespół staromiejski przetrwał w niemal nienaruszonym stanie, a Wrocław wyłonił się z wojennej pożogi mocno zniszczony. Mimo to obydwa miasta są prawdziwą skarbnicą zabytków. Gdy z początkiem XIX wieku rozbierano mury obronne Wrocławia, by zakładać w tym miejscu planty, w Toruniu podjęto decyzję o rozbudowie fortyfikacji. Na przestrzeni XIX stulecia powstała ogromna inwestycja militarna nowoczesna twierdza Toruń. Niestety w XX wieku pod rządami hitlerowców także Wrocław musiał ponownie zamienić się w twierdzę - Festung Breslau.

Opis (streszczenie): Program o ważnych miejscach na mapie Polski nawiązujących do historii naszego kraju, polskiej literaturze.

Opis (streszczenie): Program przedstawia najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury. W tym odcinku są to Racławice i Grunwald. Obydwie zwycięskie i legendarne. Bitwy pod Grunwaldem i Racławicami dzieli blisko 400 lat i rozmach prowadzonych walk. Przywoływane wielokrotnie w trudnym momentach naszej historii, jako narodowy symbol. Jednak każda z nich, dzięki doskonałej strategii dowódców i odwadze walczących, zmieniła bieg historii. Imiona dowódców obydwu bitew znane są każdemu z lekcji historii. Warto pamiętać też o innych bohaterach. Wśród walczących o wolność, męstwem zasłynął Wojciech Bartosz, przywódca kosynierów, który zdobył pierwsze rosyjskie działo. Za odwagę Kościuszko mianował go chorążym i nadał nazwisko Głowacki. Bitwa pod Racławicami nie miała tak wielkiego znaczenia militarnego, jak walka pod Grunwaldem. Przeszła jednak do historii jako ta, która zbudziła nadzieję odzyskania niepodległości, wiarę w zwycięstwo. Nowością w dotychczasowych działaniach zbrojnych był udział chłopów. Pod Racławicami do walki stanęło ich aż 320. Walczyli kosą osadzoną na blisko trzymetrowym kiju. Dlatego właśnie te oddziały nazwano kosynierami. Bitwa po Grunwaldem była przez Władysława Jagiełłę dobrze przygotowana taktycznie i logistycznie. Król obserwował jej przebieg ze wzgórza, dzięki czemu doskonale kontrolował sytuację. Do historii przeszedł wspaniałomyślny gest Jagiełły, który rozkazał na polu bitwy odnaleźć zwłoki wielkiego mistrza i odesłać je z honorami do Malborka. Wielki militarny sukces bitwy pod Grunwaldem był wydarzeniem bez precedensu i zapoczątkował zmierzch potęgi Zakonu Krzyżackiego. Podobnie jak Grunwald, Racławice należą do najbardziej rozsławionych batalii w historii Polski. Obydwie stały się synonimem woli zwycięstwa i patriotyzmu. Obydwie bitwy obrosły legendą i został utrwalone w naszej pamięci także dzięki wybitnym dziełom malarstwa. Bitwa pod Grunwaldem Matejki i Panorama Racławicka - dzieło zespołu malarzy pod kierunkiem Jana Styki i Wojciecha Kossaka dorównują sławą samym wydarzeniom. Obydwa płótna to monumentalne historyczne wizje powstałe ku pokrzepieniu serc. Ogląda się je jak wielki spektakl o poświęceniu, męstwie i wiktorii polskiego oręża.

Opis (streszczenie): Katarzyna Sanocka wyrusza w Polskę w poszukiwaniu najciekawszych, jeszcze do końca nieodkrytych miejsc i zabytków. W tym tygodniu odwiedzamy Kopalnie Soli w Wieliczce i w Bochni, gdzie przewodnicy oprowadza nas po dawnych wyrobiskach kopalnianych. Kopalnia Soli Bochnia, jest największym skarbem bocheńszczyzny, właśnie dzięki złożom soli, miasto Bochnia stało się jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych średniowiecznej małopolski. Dziś kopalnia staje się nowoczesnym centrum łączącym tradycję z nowoczesnością. Od lat 90 tych XX w. prowadzona jest działalność turystyczna, kopalnia przyjmuje rocznie blisko 150 tyś. turystów i liczba ta stale rośnie Kopalnia Soli Wieliczka to jeden z najcenniejszych zabytków kultury materialnej i duchowej na ziemiach polskich, rocznie odwiedzany przez ponad milion turystów z całego świata. Kopalnia Soli Wieliczka dzisiaj to zarówno wielowiekowa tradycja jak i nowoczesność, kilkusetletnia historia i podziemne miasto z rozbudowaną infrastrukturą.

Opis (streszczenie): Program prezentuje najciekawsze pomniki i zabytki polskiej kultury, w tym odcinku są to Zamość i Poznań. Okoliczności powstania tych miast są zupełnie różne. Poznań to kolebka państwa polskiego o ponad tysiącletniej historii. Zamość to z kolei miasto idealne założone od podstaw przez możnego fundatora. W obu ośrodkach już w renesansie działały prywatne uczelnie. W Poznaniu Akademia Lubrańskiego, która powstała z inicjatywy tamtejszego biskupa. W Zamościu słynna Akademia Zamoyska - jedna z najlepszych uczelni w Rzeczpospolitej. Ratusze Zamościa i Poznania to wspaniałe przykłady architektury renesansowej. Poznański przebudowany w połowie XVI wieku wyróżnia trzykondygnacyjna arkadowa loggia i piękna attyka. Wraz z innymi budowlami znajduje się on w centrum rynku. W Zamościu zrezygnowano z usytuowania ratusza pośrodku największego placu miasta. Znajduje się on po prostu w szeregu kamienic. Wszystko po to, by nie psuć perspektywy i nie gmatwać ciągów komunikacyjnych misternie zaplanowanej przestrzeni. Przykładem nowoczesnej myśli urbanistycznej jest tak zwany Ring Poznański, reprezentacyjna obwodnica powstała na początku XX wieku na terenie wyburzonych fortyfikacji pruskich. W jej obrębie znajduje się m.in. monumentalny gmach Teatru Wielkiego. Fort Winiary zwany Cytadelą w latach 60. XX wieku zamieniony został na największy w mieście park. Twierdza Zamość od momentu powstania była jedną z największych i najważniejszych na ziemiach polskich. W XIX wieku znacznie ją przebudowano i zmodernizowano. Dziś fortyfikacje po renowacji są wspaniałą atrakcją turystyczną.

Opis (streszczenie): Perła renesansu, Padwa północy, prywatne miasto zbudowane od podstaw przez włoskiego architekta dla polskiego magnata. I jeden z najwspanialszych układów urbanistycznych na świecie. To Zamość - kolejne z miejsc, jakie odwiedzimy w ramach cyklu "Pomniki historii". Idealne pod względem struktury przestrzennej i organizacyjnej miasto Zamość założył w 1580 roku kanclerz wielki koronny hetman Jan Zamoyski. Szybko stało się ono niedoścignionym wzorem dla innych miast Rzeczpospolitej. Zespół zabytkowy obejmuje układ miasta wraz z fortyfikacjami ukształtowanymi od XVI do XIX wieku. Już latach 30. XX wieku Zamość uznano oficjalnie za zabytek i objęto ścisłą ochroną konserwatorską. Przeprowadzona po II wojnie światowej kompleksowa restauracja poskutkowała wpisaniem Zamościa na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Dziś o randze miasta decydują nie tylko niekwestionowane walory architektoniczno urbanistyczne, ale też wyjątkowa otwartość zamojszczan, świadomych dziedzictwa wielkiej tradycji.

Opis (streszczenie): Są na Śląsku dwa zupełnie niezwykłe Pomniki Historii, które nie mają ani pierwowzorów, ani bezpośredniego wzorca w architekturze. Pierwszy rozmiarem swojej kopuły przyćmił nawet rzymski Panteon i w chwili powstania był największą na świecie budowlą wykonaną w żelbecie. Drugi - to setki pomieszczeń i korytarzy. A wszystko opakowane w monumentalną i surową architekturę. Wrocławska Hala Stulecia i Gmach Województwa i Sejmu Śląskiego w Katowicach to budowle, które są po prostu jedyne w swoim rodzaju. Na ukończenie katowickiego gmachu czekano ponad 5 lat. Zaprojektowana przez Maksa Berga Hala Stulecia została wzniesiona zaledwie w 14 miesięcy. Dzięki zastosowaniu nietypowej konstrukcji i nowatorskiej technologii budowy, ukończona w 1913 roku Hala, to jeden z pierwszych w pełni dojrzałych dzieł architektury ekspresjonistycznej, z jej skłonnością do monumentalizacji a nawet patosu. Główna sala widowiskowa Hali Stulecia może pomieścić nawet 10 tyś. osób. Budynek Sejmu liczy aż 600 gabinetów, 1300 okien i 6 kilometrów korytarzy. W swoich podziemiach mieści obszerny schron, skarbiec oraz tajny tunel. Monumentalne gmachy użyteczności publicznej, Hala Stulecia we Wrocławiu i Gmach Województwa i Sejmu Śląskiego w Katowicach w momencie kiedy powstawały, znajdowały się w granicach dwóch różnych Państw. Wrocławska Hala zbudowana dla uczczenia 100 rocznicy zrywu Niemców przeciwko napoleońskiej okupacji, miała być manifestem społecznej harmonii i demokracji. Dla Polaków z kolei, Katowicki Gmach to symbol polskości na odzyskanej po wiekach ziemi śląskiej. Pierwszy budynek parlamentarny w odrodzonej Ojczyźnie, był prawdziwym powodem do dumy. Obydwa Pomniki Historii powstały pod państwowym mecenatem. W obydwu widać też antyczne inspiracje. Ich monumentalny niemiecki ekspresjonizm i majestatyczny, uwspółcześniony klasycyzm architektury II RP, to różne oblicza rodzącego się właśnie modernizmu.

Opis (streszczenie): Ta budowla majestatycznie góruje nad miastem i całą okolicą. To jeden z największych kościołów na całym Dolnym Śląsku i wyśmienity zabytek kamiennej architektury gotyckiej na terenie Polski. Powstał w XIV wieku z inicjatywy Joannitów, czyli zakonu który na nasze ziemie zawędrował aż z Ziemi Świętej. Już chyba samo to, wystarczy, by uznać, że Strzegom wart jest odwiedzenia. Ten imponujący Pomnik Historii zadziwia nie tylko rozmiarem ale też oryginalną, gotycką architekturą. Surowa bryła zdobiona jest wieloma detalami architektonicznymi. Uwagę zwracają misternie rzeźbione portale i tympanony. Najstarszy pochodzi z 1350 roku i przedstawia koronację trzech królowych. Od strony południowej znajdziemy tympanon ze sceną zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Najmłodszy i najcenniejszy portal znajduje się nad wejściem głównym i przestawia nawrócenia św. Szawła. To prawdziwy skarb architektury gotyckiej.

Opis (streszczenie): Wszystko rozpoczęło się 1242 roku, gdy po tragicznej bitwie na Legnickim Polu, wdowa po Henryku Pobożnym Anna Przemyślidka, sprowadziła do Krzeszowa benedyktynów. Tych wkrótce zastąpili cystersi i pozostali na kilkaset lat. Dziś w tym miejscu możemy podziwiać wspaniale zachowany pocysterski kompleks, który dosłownie, nie ma przed nami żadnych tajemnic. Na turystów czekają ukryte klatki schodowe, strychy oraz podziemia. Do najcenniejszych obiektów w Krzeszowie należy barokowy kościół, dzieło architektów z kręgu Kiliana Ignaca Dientzenhofera. Powstał w 1735 roku na miejscu dawnej średniowiecznej świątyni. Rzeźbioną fasadę z dwiema wieżami wykonał Ferdynand Maksymilian Brokoff i jego uczeń Anton Dorasil. Krzeszowski kościół znalazł się na ministerialnej liście pomników historii.

Opis (streszczenie): Kruszyniany, niezwykły Pomnik Historii, to kolebka kultury tatarskiej na ziemiach polskich, gdzie panuje niepowtarzalny klimat polskiego orientu. Nikogo tu nie dziwi, że cerkiew stoi obok meczetu, a meczet obok synagogi, bo prawdziwym fenomenem tego miejsca jest wielokulturowość i tolerancja. W tym odcinku Katarzyna Sanocka zwiedzi zbudowany w II połowie XVIII wieku muzułmański dom modlitwy. To jeden z najstarszych zabytków podlaskiego Szlaku Tatarskiego. Leży na nim także inna wieś Bohoniki. Tutejszy meczet ma tylko jedną wieżyczkę minaret. Ważnymi elementami wystroju są dywany i wiszące na ścianach muhiry z arabskimi inskrypcjami i fragmentami Koranu. Świadectwem tatarskiej historii tych ziem, są również Mizary, czyli cmentarze, z tradycyjnymi nagrobkami. Do dziś chowani są tam zmarli.